ارزیابی اثرات اقتصادي اجتماعی و زیست محیطی رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و خـسارات آن‌ها در شهرستان زابل

0

رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ

الهه آهنی، هما ناروئی، محمود احمدپور

تأثیر ﺟﺮﯾﺎنﻫﺎي ﻫﻮاﯾﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ ذرات ﻣﻌﻠﻖ در ﻫﻮا ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ در آمده و ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺷﻦ و ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در این‌گونه ﻣﻨﺎﻃﻖ اﯾﺠﺎد ﮔﺮدد و ﺗﺎﺛﯿﺮاﺗﯽ ﺑﺮ روي اﻗﺘﺼﺎد، اﺟﺘﻤﺎع و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺑﮕﺬارد. ﻫﺪف اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ارزﯾﺎﺑﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و ﺧﺴﺎراﺗﯽ ﮐﻪ در زﻣﯿﻨﻪ اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زیست‌محیطی در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ به وجود ﻣﯽآﯾﺪ می‌باشد. روش اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﻣﯿﺪاﻧﯽ از ﻧﻮع ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ می‌باشد. ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﺮد و زن زاﺑﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻧﻤﻮﻧﻪ آﻣﺎري ﺑﻪ روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮي ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻃﺒﻘﻪ اي ﺻﻮرت ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد. داده ها دردو ﺳﻄﺢ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ (ﺟﺪول ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺮاواﻧﯽ، درﺻﺪ ﻓﺮاواﻧﯽ و ﺗﺮﺳﯿﻢ ﻧﻤﻮدار) و اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ (ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﭘﯿﺮﺳﻮن) ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﮐﯽ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ وﻗﻮع رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در زﻣﯿﻨﻪ اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ، اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪ درﻣﺎن، ﮐﺎﻫﺶ ﺳﻄﺢ زﯾﺮﮐﺸﺖ و… ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در زﻣﯿﻨﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﯿﮑﺎري، ﻃﻼق و… ﺷﺪه اﺳﺖ و در زﻣﯿﻨﻪ زیست‌محیطی ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴﻤﯽ و روﺣﯽ، آلودگی ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي و ﺧﺎﻧﻪ وﺗﻬﺪﯾﺪات زیست‌محیطی ﻣﯽ ﺷﻮد. ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي آﻣﺎري ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﺗﺎﺛﯿﺮات اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زیست‌محیطی و رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ، راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﯽ داري وﺟﻮد دارد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎي ﺑﯿﮑﺎري، ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻃﻼق، ﺳﻼﻣﺖ روﺣﯽ و ﺟﺴﻤﯽ، ﺳﻄﺢ زﯾﺮﮐﺸﺖ اراﺿﯽ و…راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. اﻓﺰون ﺑﺮ آن ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ تأثیر ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻌﻨﯽ داري برافزایش اﻋﺘﯿﺎد و ﺑﯿﮑﺎري و… در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.

1-ﻣﻘﺪﻣﻪ

 اﻣﺮوزه ﭘﺪﯾﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ (اﻋﻢ از آبی و ﺑﺎدي) ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از اﺻﻠﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﺗﺨﺮﯾﺐ اراﺿﯽ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﯿﺎ از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﺮان ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود.ﭘﺪﯾﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎد ﯾﺒﯿﺸﺘﺮ در اﻗﻠﯿﻢ ﺧﺸﮏ و ﻧﯿﻤﻪ ﺧﺸﮏ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺶ از دو ﺳﻮم اﯾﺮان در اﯾﻦ اﻗلیم ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ آبی، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدي ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ مؤثر در ﺗﺨﺮﯾﺐ و اﯾﺠﺎد ﺧﺴﺎرات در اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ می‌باشد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺧﺎك ﻫﺎي ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﮏ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﻨﺪه ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻮاد ﻋﺎﻟﯽ آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮﻧﺪ. ﻣﺤﯿﻂ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن ﻫﻤﻮاره دﺳﺘﺨﻮش ﺣﻮادث ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺧﻄﺮآﻓﺮﯾﻦ اﺳﺖ و ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﺣﻮادث و ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﻮده ﮐﻪ ﻣﻨﺸﺎ آن ﺑﯿﺎﺑﺎن ﻫﺎي ﺣﺎﺷﯿﻪ ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس و ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻏﺮﺑﯽ اﯾﺮان ﺑﻪ وﯾﮋه ﻋﺮاق می‌باشد. اﯾﻦ بلایﻃﺒﯿﻌﯽ، ﻫﺮ ﻣﺤﯿﻂ اﻗﺘﺼﺎدي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺳﯿﺎﺳﯽ را ﺗﺤﺖ تأثیر ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﺪ.

2- ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮي و ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ

 ﻏﺮب و ﺷﺮق اﯾﺮان ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻨﺸﺎ ﮔﺮدوﻏﺒﺎر در ﻏﺮب آﺳﯿﺎ منطقه‌ای ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﺮاي رﺧﺪاد ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر به‌صورت ﻣﮑﺮر اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮریکه ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ در ﮔﺰارﺷﯽ به ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ وﻗﻮع خشک‌سالی در ﭘﻬﻨﻪ ﻫﺎي رﺳﻮﺑﯽ و رﯾﺰداﻧﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎي آﺑﺮﯾﺰ ﻣﻮﺟﻮد اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ را ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻨﻮب ﻏﺮب اﯾﺮان و ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﻋﺮاق را ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ رﻃﻮﺑﺖ ﺳﻄﺤﯽ و زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، مهم‌ترین ﻋلل ﺗﺸﺪﯾﺪ ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر داﻧﺴﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﻮاﻣﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻫﻤﭽﻮن اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎي ﻋﻈﯿﻢ ﺑﺮ روي رودﻫﺎي ﻣﻨﺘﻬﯽ ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﺑﯿﻦ اﻟﻨﻬﺮﯾﻦ را از دﯾﮕﺮ ﻋﻮاﻣﻞ تأثیر ﮔﺬار ﺑﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺑﺮﺷﻤﺮد. ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در ﺟﻮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از آلاینده ها، آثار ﺳﻮء و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ دارد ﮐﻪ از ﺑﯿﻦ آن‌ها ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ رﺷﺪ و ﺑﺎزدﻫﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي، ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺧﺴﺎرات ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺮوز آﻓﺎت و ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺼﺎدﻓﺎت ﺟﺎده اي ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﻗﺪرت دﯾﺪ، ﻟﻐﻮ ﭘﺮوازﻫﺎ و ﺧﺴﺎرات ﻣﺎﻟﯽ ﻧﺎﺷﯽ از آن، اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪ درﻣﺎن، اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺪورت در تأسیسات آبی، اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﺮاﻧﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ درﻣﺎن ﺧﺎﻧﻮار، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف آب ﺑﺮاي ﺷﺴﺘﺸﻮ، ﺗﻌﻄﯿﻠﯽ واﺣﺪﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ، آﻣﻮزﺷﯽ و زﯾﺎن ﻫﺎي ﻣﺎﻟﯽ وارده، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﺑﻨﺰﯾﻦ، آلودگی ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، اﺧﺘﻼل در ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﺑﺮق رﺳﺎﻧﯽ، اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﺮﻣﻔﯿﺪ آن‌ها ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﺪورت ﻫﻮا و ﻣﺸﮑﻼت روﺣﯽ و رواﻧﯽ انسان‌ها در اﺛﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﻗﺪرت دﯾﺪ، اﺷﺎره ﻧﻤﻮد. ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﮔﺮد و ﻏﺒﺎري عمدتاً در ﻓﺼﻮل ﺑﻬﺎر و ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن و ﺑﺎ ﺗﻮاﻟﯽ ﮐﻤﺘﺮي در ﭘﺎﯾﯿﺰ و زﻣﺴﺘﺎن رخ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ زﻣﺎن وﻗﻮع اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه در روز، ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﺑﻌﺪ از ﻇﻬﺮﻫﺎ ﺗﺎ ﻏﺮوب در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﯿﺎ ﺑﺮوز ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. اﮔﺮ ﭼﻪ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در اﯾﺮان ﺑﻪ وﯾﮋه در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﻣﺮﮐﺰي و ﻏﺮﺑﯽ ﭘﺪﯾﺪه ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ اي ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ وﻗﻮع و ﻏﻠﻈﺖ آن ﻃﯽ سال‌های اﺧﯿﺮ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺖ دﯾﺪ ﺑﻪ زﯾﺮ-50 ﻣﺘﺮ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ و ﭘﺪﯾﺪه ای ﺟﺪﯾﺪ و ﻧﻮﻇﻬﻮر اﺳﺖ. ﺑﺎ ورود ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﻪ ﻫﻮا، ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﻣﺎﺳﻪ اي ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎدﻫﺎي ﻗﻮي ﺑﺎ ﭘﻮﺷﯿﺪن ﺳﻄﺢ ﺧﺎك ﺑﺎﻋﺚ ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺎ آﺳﯿﺐ زدن ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ها ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺧﺴﺎرات اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ. در ﻧﻬﺎﯾﺖ، رﺳﻮب ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺮ روي زﻣﯿﻦ ﺑﺎ تأثیر ﺑﺮ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ می شود و ﺑﺎ ﺣﻤﻞ وﯾﺮوس ها از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻨﺸﺎ، ﺗﺎ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﻨﺎﻃﻖ دﯾﮕﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺴﺘﺮش ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي وﯾﺮوﺳﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.

1-2-ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ

ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﯾﺎ رﯾﺰ ﮔﺮد ﻫﻤﻮاره ﯾﮑﯽ از ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﮏ از ﺟﻤﻠﻪ در آﻓﺮﯾﻘﺎ، ﭼﯿﻦ، اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ، اﯾﺮان خصوصاً در واﺣﺪ ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژي بلایا ﺑﻮده اﺳﺖ. در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻏﻠﺐ اﺳﺘﺎن هاﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ تأثیر ﺑﺎدﻫﺎي 120 روزه ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن، ﮐﺮﻣﺎن، ﺧﺮاﺳﺎن ﺟﻨﻮﺑﯽ و ﯾﺰد ﺑﺎ ﺑﺤﺮان ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر روﺑﺮو ﺑﻮدﻧﺪ. اﻣﺎ اﻣﺮوزه ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﺎﻻﺑﻮدن ﻏﻠﻈﺖ، ﻓﺮاواﻧﯽ، وﺳﻌﺖ و دوام، ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر، ﺑﻪ ﯾﮏ ﺑﺤﺮان ﻣﻠﯽ، منطقه‌ای و ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. در دﻫﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﺗﻘﺮیباً ﺗﻤﺎم استان‌های ﮐﺸﻮر را ﺗﺤﺖ تأثیر ﻗﺮار داده و آﺳﯿﺐ دﻫﯽ اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﺘﻌﺪي را ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﺮاي وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان از ﺟﻤﻠﻪ آن‌ها ﺑﻪ خشک‌سالی ﻫﺎي ﭘﯽ درﭘﯽ، ﺗﺨﺮﯾﺐ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮي اراﺿﯽ و اﯾﺠﺎد ﺳﺪﻫﺎي ﺑﺰرگ در ﺣﻮزه ﻫﺎي ﺑﺎﻻدﺳﺖ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد. ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ ﯾﮑﯽ از ﺷﻬﺮﺳﺘﺎنﻫﺎي اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ. ﻣﺮﮐﺰ اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺷﻬﺮ زاﺑﻞ اﺳﺖ. ﺟﻤﻌﯿﺖ اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺳﺮﺷﻤﺎري ﺳﺎل 1397، ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 329٬317 ﻧﻔﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ 344ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ در ﺿﻠﻊ ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﯽ اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺗﺎ ﻣﺮﮐﺰ اﺳﺘﺎن زاﻫﺪان 207 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ. ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ داراي اﻗﻠﯿﻢ ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﮔﺮم و ﺧﺸﮏ اﺳﺖ. ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﺎرش ﺳﺎﻻﻧﻪ در اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن 59/6 میلی‌متر و دﻣﺎي آن در ﺳﺎل از 9/5- ﺗﺎ 49 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ. از ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﻬﻢ اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮه ﺧﻮاﺟﻪ در 25 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮي ﺷﻬﺮ زاﺑﻞ  و ﻗﻠﻌﻪ رﺳﺘﻢ درﻏﺮب زاﺑﻞ ﻣﯽﺗﻮان ﻧﺎم ﺑﺮد. در ﮐﻨﺎر اﯾﻦ ﮐﻮه ﺗﺼﻮﯾﺮي از رﺳﺘﻢ ﭘﻬﻠﻮان ﮐﻪ ﮔﺮزي دوﺳﺮ در دﺳﺖ دارد، ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪاﺳﺖ. در داﻣﻨﻪﻫﺎي ﺟﻨﻮﺑﯽ آن ﻧﯿﺰ وﯾﺮاﻧﻪﻫﺎي ﺑﻨﺎﻫﺎي ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ دوره اﺷﮑﺎﻧﯿﺎن ﺑﺮ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪه ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﺷﮑﻮه ﺑﻮده اﺳﺖ. ﮐﺎخ ﮐﻮه ﺧﻮاﺟﻪ و ﻗﻠﻌﻪ ﮐﺎﻓﺮو ﻧﯿﺰ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﺷﮑﺎﻧﯽ- ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺗﻌﻠﻖ دارد و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﺪان ﺳﻮرن ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﯽﺷﻮد ﻧﯿﺰ ﺑﺮ داﻣﻨﻪ اﯾﻦ ﮐﻮه وﺟﻮد دارد، ﮐﻪ ﺑﻘﺎﯾﺎي ﻧﻘﺎﺷﯽﻫﺎي دﯾﻮاري ﮐﻪ ﺑﺮ ﮐﺎشی هاي لعاب‌دار ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ دﯾﻮار و در وﯾﺮاﻧﻪﻫﺎي ﺑﺮﺟﺎﻣﺎﻧﺪه ﮐﺎخ ﻫﻮﯾﺪاﺳﺖ. رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﻫﯿﺮﻣﻨﺪ و ﺷﯿﻠﻪ از رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎي اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. آب اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن در ﮔﺬﺷﺘﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﺗﺄﻣﯿﻦ شده است و اﻣﺮوزه آب ﺷﺮب زاﺑﻞ از ﻣﺨﺎزن ﺑﺰرگ آب ﺑﻪ ﻧﺎم ﭼﺎه ﻧﯿﻤﻪ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ رود ﻫﯿﺮﻣﻨﺪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮدد. اﮐﺜﺮﯾﺖ ﻣﺮدم اﯾﻦ ﺷﻬﺮ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺸﺎورزي اﻣﺮار ﻣﻌﺎش ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. در ﺳﺎل زراﻋﯽ 1382–83 ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ و ﺑﺎﻏﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ 25861 ﻫﮑﺘﺎر ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﺪ ﮐﻪ 16/1 درﺻﺪ از ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ. از اﯾﻦ ﻣﻘﺪار 1/56 درﺻﺪ ﺑﻪ ﮐﺸﺖ ﺑﺎﻏﺎت و 16/1 درﺻﺪ ﺑﻪ زراﻋﺖﻫﺎي ﺳﺎﻻﻧﻪ اﺧﺘﺼﺎص دارد. ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻋﻤﺪه زراﻋﯽ اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻏﻼت، ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺟﺎﻟﯿﺰي و ﻧﺒﺎﺗﺎت ﻋﻠﻮﻓﻪاي اﺳﺖ. ﻃﯽ ﻫﻤﺎن ﺳﺎل، 118 واﺣﺪ صنعتی ﭘﺮورش و ﻧﮕﻬﺪاري دام و ﻃﯿﻮر در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻓﻌﺎل ﺑﻮده، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﯿﺮ، ﮔﻮﺷﺖ ﻗﺮﻣﺰ، ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺮغ و ﻣﺎﻫﯽ ﺑﻪ تریبت 37،1،7،3 و 108 هزار تن بوده است.

2-2-ﭘﺪﯾﺪه رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ

 ذراﺗﯽ ﭼﻮن داﻧﻪ ﻫﺎي ﺷﻦ، ﻗﻄﺮات ﺑﺎران، ﻣﻪ رﯾگ هاي ﮐﻮﭼﮏ، ذرات ﮔﺮد و ﺧﺎك ﺑﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎد ﺑﻪ ﻫﻮا ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و از ﺟﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. در ﻫﻨﮕﺎم ﻋﺒﻮر ﻫﻮا از روي ﯾﮏ ﺳﻄﺢ ﻧﺎﻫﻤﻮار، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﯿﺮوي ﻣﺎﻟﺶ ﺳﻄﺤﯽ و ﻧﯿﺮوي ﮐﺸﺶ، داﻧﻪ ﻫﺎي ﺷﻦ در ﺟﻬﺖ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. طوﻓﺎن ﮔﺮد و ﺧﺎك و ﺷﻦ از ﺣﺮﮐﺖ ذرات ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر و داﻧﻪ ﻫﺎي ﺷﻦ در اﺛﺮ وزش ﺑﺎد، در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آید. داﻧﻪ ﻫﺎي ﺷﻦ و ذرات ﮔﺮد و ﺧﺎك از ﻧﻈﺮ اﻧﺪازه ﺑﺎ ﻫﻢ متفاوت‌اند. داﻧﻪ ﻫﺎي ﺷﻦ ﻗﻄﺮي ﺑﯿﻦ 10 ﺗﺎ1000 ﻣﯿﮑﺮون دارﻧﺪ. ذرات ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ از10 ﻣﯿﮑﺮون را ﮔﺮد و ﺧﺎك می‌گویند. اﯾﻦ ذرات ﺑﺮ اﺛﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎي ﺑﺎﻻ ﺳﻮ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺻﻌﻮد ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ وزش ﺑﺎد ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓت هاي دورﺗﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ. اﻣﺎ داﻧﻪ ﻫﺎي ﺑﺰرﮔﺘﺮ از 1000 ﻣﯿﮑﺮون ﮐﻪ اصطلاحاً ﺑﻪ آن‌ها رﯾگ هاي ﮐﻮﭼﮏ می‌گویند، در اﺛﺮ وزش ﺑﺎد و ﯾﺎ ﺟﺮﯾﺎن هاي ﺑﺎﻻ ﺳﻮي ﻣﻮﺟﻮد در ﺟﻮ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﻃﻮﻓﺎنﻫﺎ از ﺷﻤﺎل ﺳﯿﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﺷﺮوع ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻏﺎﻟﺐ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺳﯿﺴﺘﺎن در اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺷﮑﻞ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﺑﻌﺪ از ﻋﺒﻮر از ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻓﺮاه در اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ارﺗﻔﺎﻋﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﯿﺮﻣﻨﺪ و ﺑﺎرﮔﯿﺮي در اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﯾﺮان ﻣﯽ آید و ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن و دﺷﺖ زاﺑﻞ و زﻫﮏ را در ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن در ﻣﯽ ﻧﻮرد و ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد و دوﺑﺎره ﺑﻪ اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﺮﻣﯽ ﮔﺮدد. ﯾﻌﻨﯽ در وﻗﻮع ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺳﯿﺴﺘﺎن ﺷﺎﻫﺪ ﯾﮏ ﺳﯿﮑﻞ ﺷﻤﺎل ﺑﻪ ﺟﻨﻮب ﻫﺴﺘﯿﻢ. اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺴﺎس ﮔﺮد و ﻏﺒﺎري اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺪت ﻫﺎﺳﺖ ﺑﺎ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﻣﺨﺮب دﺳﺖ و ﭘﻨﺠﻪ ﻧﺮم ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﺎﻣﻞ و ﻣﻨﺸﺎ اﯾﻦ ﻃﻮﻓﺎن ها ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺪاوم اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه در ﻃﻮل ﻓﺼﻞ ﺑﻬﺎر و ﺣﺘﯽ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن اﻫﻤﯿﺖ دو ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﻃﻮﻓﺎنﻫﺎي 120 روزه ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي 180 روزه ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ ﺑﻪ ﻃﻮر روﺗﯿﻦ از اردﯾﺒﻬﺸﺖ ﻣﺎه ﻫﺮ ﺳﺎل ﺷﺮوع ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﺗﯿﺮ و ﺣﺘﯽ ﮔﺎه ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﺮدادﻣﺎه اداﻣﻪ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ.

2-3-منشأ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺷﻦ در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ

در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ منشأ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺷﻦ ﻗﺴﻤﺘﯽ ﺑﻪ ﺧﺎك اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮارود ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﻗﺴﻤﺘﯽ ﻧﯿﺰ از ﺑﺴﺘﺮ ﺧﺸﮏ درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎﻣﻮن و اراﺿﯽ رﻫﺎ ﺷﺪه ﮐﺸﺎورزي ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ خشک‌سالی زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻧﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ منشأ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ. ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎي روان و ﻃﻮﻓﺎن ﺷﻦ ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ می‌باشد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ اوﻟﻮﯾﺖ عبارت‌اند از:

1-ﻫﮑﺘﺎر ﮐﻪ از ﻣﺮز اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن در درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎﻣﻮن ﺷﺮوع و در ﻣﺴﯿﺮ ﻃﺮﻓﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﯿﺎﺗﮏ95920 ﺷﻨﺰار ﻣﯿﺎﻧﮑﻨﮕﯽ ﺑﺎ وﺳﻌﺖ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﺘﺮك و ﭘﺎﺳﮕﺎه ﭼﻮﺗﻮ ﺧﺘﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد.

2- ﺷﻨﺰار ﺟﺰﯾﻨﮏ ﺑﺎ وﺳﻌﺖ 13905 ﻫﮑﺘﺎر، ﮐﻪ از اراﺿﯽ ﺿﻠﻊ ﻏﺮﺑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﯿﺴﺘﺎن از ﺷﻤﺎل روﺳﺘﺎي ﻓﯿﺮوزه اي ﺷﺮوع و ﺑﻪ ﭼﺎه ﻧﯿﻤﻪ ﭼﻬﺎرم ﺧﺘﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد.

3- تاسوکی ﺑﺎ وﺳﻌﺖ142628 ﻫﮑﺘﺎر ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻗﺮار ﻧﺪاﺷﺘﻦ تأسیسات ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي در ﻣﺴﯿﺮ اﯾﻦ ﮐﺎﻧﻮن در اوﻟﻮﯾﺖ آﺧﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ در زﻣﺎن ﻫﺸﺖ ﺳﺎل خشک‌سالی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﯿﺴﺘﺎن ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ اﮐﺜﺮ ﻧﻘﺎط ﺳﯿﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﮐﺎﻧﻮن ﺑﺤﺮاﻧﯽ و ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدي ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ.

3-ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ

 در ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات و آﺳﯿﺐ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﭘﮋوﻫﺶ آن‌ها ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ وﻗﻮع رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﻣﻨﻈﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻬﺎﺟﺮت، ﺑﯿﮑﺎري، اﻋﺘﯿﺎد و… ﻣﯽ ﺷﻮد. ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي آﻣﺎري ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﻬﺎﺟﺮت و وﻗﻮع رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ازﻣﻨﻈﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﯽ داري وﺟﻮد دارد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﻦ ﻣﺘﺘﻐﯿﺮﻫﺎي ﺑﯿﮑﺎري و ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻃﻼق ﺑﺎ وﻗﻮع رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.  ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺮ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ در دو ﺑﻌﺪ اﻗﺘﺼﺎدي و ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ اﺛﺮات رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﻣﺨﺮب ﺑﻮده اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮات منفی ﮐﻢ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﯽ(ﻓﺮدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ)، ﺑﻬﺪاﺷﺖ، هزینه‌های اﻗﺘﺼﺎدي، ﻫﺰﯾﻨﻪ درﻣﺎﻧﯽ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺼﺎدﻓﺎت راﻧﻨﺪﮔﯽ و ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻤﺮﮐﺰ اﻓﺮاد در ﮐﺎرﻫﺎي روزﻣﺮه اﺛﺮ ﮔﺬار ﺑﻮده اﻧﺪ. ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪﻫﺎي ﻧﻮﭘﺪﯾﺪ ﭘﺮداﺧﺖ. در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوزه در ﻏﺮب ﮐﺸﻮر ﺑﺎ آن‌ها ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ها و ﻣﺸﮑﻼت اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺣﺎﺻﻞ ﮐﻪ اﻣﺮوزه از آن ﺧﻮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻌﻀﻞ زیست‌محیطی در ﮐﺸﻮر ﯾﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و راﻫﮑﺎرﻫﺎﯾﯽ در ﺧﺼﻮص ﮐﻨﺘﺮل اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه داده ﺷﺪه اﺳﺖ.

در ﻣﻘﺎﻟﻪ اي در ﺷﻬﺮ زاﺑﻞ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻃﯽ سال‌های 2004- 73/5،1999 ﻣﯿﻠﯿﻮن دﻻر ﻫﺰﯾﻨﻪ اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﻪ ﮐﺸﻮر وارد ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻣﻘﺎﻟﻪ اي در ﺷﻬﺮ ﻣﯿﻨﮑﯿﻦ ﭼﯿﻦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺗﺎﺧﯿﺮ ﺳﻪ روزه ﻋﻼﺋﻤﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﯿﻤﺎري ها ﻣﯽ ﺗﻮان اﺿﺎﻓﻪ ﻧﻤﻮد. در ﺑﺮرﺳﯽ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﺷﻤﺎل آﻓﺮﯾﻘﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ذرات ﻣﻌﻠﻖ ﻗﺎدرﻧﺪ ﻣﻨﺎﻃﻖ دورﺗﺮ ازﺧﻮد را ﺗﺤﺖ تأثیر ﻗﺮار دﻫﻨﺪ. ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﺎﺛﯿﺮات ﺗﺎ اروﭘﺎ و اﻧﮕﻠﯿﺲ ﻫﻢ ﻣﯽ رﺳﺪ.

4-ﻣﻮاد و روش ها

 اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ در ﺳﺎل 1397 در ﺷﻬﺮ زاﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ. روش اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﺎرﺑﺮدي و ﭘﯿﻤﺎﯾﺸﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از اﺑﺰار ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎي ﮐﺮوﻧﺒﺎخ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺗﺎﯾﯿﺪ ﮔﺮدﯾﺪ (ﺟﺪول1). ﻓﺮﻣﻮل ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح ﻓﺮﻣﻮل (1) اﺳﺖ.

: K  تعداد سؤالات، :Sوارﯾﺎﻧﺲ ﻫﺮ ﺳﻮال،:ST وارﯾﺎﻧﺲ ﮐﻞ سؤالات.

ﺑﺮاي ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ داده از دو آﻣﺎر ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ و اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ در آﻣﺎر ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ از ﺟﺪول ﻓﺮاواﻧﯽ، ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﯿﺎر و در ﺳﻄﺢ آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ از آزمون ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﭘﮋوﻫﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭘﯿﺮﺳﻮن و رﮔﺮﺳﯿﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺮم اﻓﺰار مورداستفاده در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺮم اﻓﺰار-SPSS می باشد.

5- ﯾﺎﻓﺘﻪ ها

34

32

Series1
30

28

26

نز درﻣ

                                                                                                   ﺟﺪول1: وﺿﻌﯿﺖ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﺎن

جنسیت فراوانی درصد
مرد 28 46.6
زن 32 53.3
کل 60 100
نتایج تحقیق بر طبق جدول 1 بیشتر پاسخگویان زن با فراوانی-32 نفر-53.3 درصد بوده است.

نمودار1: نمایش فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت

ﺟﺪول (2) ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﺎن ﺗﺤﺼﯿﻼﺗﯽ ﺑﺮاﺑﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ. ﺗﻼش ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻃﯿﻒ وﺳﯿﻌﯽ از ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﺎن از ﻧﻈﺮ ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺼﯿﻼﺗﯽ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ.

ﺟﺪول (2): وﺿﻌﯿﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﺎن

جنسیت فراوانی درصد
بی سواد 0 0
دیپلم و فوق دیپلم 12 20
کارشناسی 25 41.6
کارشناسی ارشد 20 33.3
دکترا 3 5
کل 60 100
نتایج تحقیق در ﺟﺪول (2) ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ(ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد) در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻃﺒﻖ اﯾﻦ آﻣﺎر ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد در ﺳﻄﺢ زﯾﺮ دﯾﭙﻠﻢ (0) در ﻣﻘﻄﻊ دﯾﭙﻠﻢ و ﻓﻮق دﯾﭙﻠﻢ (12 ﻧﻔﺮ)20 درﺻﺪ ( و در ﻣﻘﻄﻊ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ25 ﻧﻔﺮ)41/6 درﺻﺪ ( و در ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ و دﮐﺘﺮا 23 ﻧﻔﺮ)38/3 درﺻﺪ می‌باشد.
Series1
30

25

20

15

10

5

0

نمودار-2: ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ

ﺟﺪول-3: اﻃﻼﻋﺎت ﮐﻠﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي آﻣﺎري ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎي ﺗﺤﻘﻖ، ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﮔﺮاﯾﺶ ﻣﺮﮐﺰي.

ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول (3) ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﮔﺮاﯾﺶ ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﺗﻮزﯾﻊ، ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ تأثیر اﻗﺘﺼﺎدي رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺎﺛﯿﺮات اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ می‌باشد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺧﺴﺎرات رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ ﺑﺮﺑﺨﺶ ﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ می‌باشد و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ تأثیر را ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن دارد.

جدول 3:  اطلاعات کلی شاخص هاي آماري متغیرهاي تحقق، شامل شاخص هاي گرایش مرکزي.

متغیرها شاخص های گرایش مرکزی شاخص های گرایش پراکندگی شاخص های توزیع
نما میانه میانگین دامنه تغییرات واریانس انحراف معیار ضریب کجی کشیدگی
تاثیر اقتصادی 49 40 90/40 32/10 88/0 93/0 66/9- 01/4
تاثیر اجتماعی ریزگردها 35 33 15/30 68/7 6/6 56/2 4/5 7/11-
تاثیرزیست محیطی ریزگردها 35 34 72/30 16/7 92/5 43/2 8/3- 57/15-

نتایج تحقیق

ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول (3) ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﮔﺮاﯾﺶ ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﺗﻮزﯾﻊ، ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ تأثیر اﻗﺘﺼﺎدي رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺎﺛﯿﺮات اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ می‌باشد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺧﺴﺎرات رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ ﺑﺮﺑﺨﺶ ﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ می‌باشد و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ تأثیر را ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن دارد.

جدول 4: نتایج توصیف پاسخ هاي شهروندان زابل

شاخص فراوانی درصد نما میانه میانگین انحراف معیار واریانس مینیمم ماکزیمم چولگی کشیدگی
کاهش سطح در آمد 60 2 2 2 3.65 0.51 0.796 1 3 0.464- 0.678
هزینه‌های اوقات فراغت و تفریح 60 2 3 3 3.21 0.82 1 2 5 0.280 0.967-
کیفیت سبزیجات و میوه های کشت شده 60 3 4 4 3.48 0.71 0.512 2 4 0.598- 0.778-
آمار تصادفات 60 3 3 3 3.18 0.57 0.333 1 4 0.815 1.01-
هزینه‌های درمانی 60 3 4 4 3.11 0.92 0.851 1 4 1.16 1.44-
هزینه‌های پیشگیرانه بهداشتی 60 3 4 4 3.38 0.69 0.487 1 4 0.863 1.27-
هزینه آب 60 3 4 4 3.65 0.73 0.536 1 4 1.27 1.14-
هزینه برق 60 3 4 4 3.28 1.08 1.18 1 4 0.490 0.928-
تعطیلات غیر مترقبه دستگاه‌های دولتی 60 3 4 4 3.43 0.87 0.762 1 4 1.24- 0.348-
کاهش عمر مفید لوازم خانگی 60 3 4 4 3.35 0.88 0.774 1 4 0.015- 0.846-
کاهش عمر مفید ماشین آلات صنعتی 60 3 4 4 2.85 0.67 0.783 1 4 0.681- 0.612-
کاهش سطح زیر کشت 60 3 4 4 3.18 0.8 0.456 1 4 1.408 1.45-
کاهش تعداد دام و طیور 60 3 4 4 3.15 0.96 0.640 1 4 0.106 1.14-
استرس اعضای خانواده 60 3 4 3 3.38 0.86 0.939 1 4 0.454 0.937-
دعوا و درگیری در سطح شهر 60 2 4 3 3.53 0.83 0.753 1 4 0.415- 0.784-
بد بینی نسبت به شرایط زندگی 60 3 4 4 3.26 0.93 0.694 1 1.78 1.53-
تمایل به مهاجرت از شهر 60 3 4 4 3.1 0.77 0.865 1 4 2.04 1.62-
بیکاری 60 3 4 4 3.4 0.593 1 4 1.83 1.78-
اعتیاد 60 3 3 4 3.46 0.95 0.911 1 4 3.38 0.863-
طلاق 60 3 3 4 3.45 1.04 1.10 1 4 0.093 0.438-
جرم وجنایت 60 3 4 4 3.48 1.11 1.25 1 4 0.983 0.450-
تهدیدات سلامت جسمی 60 3 4 4 3.56 0.68 0.473 1 4 1.15- 1.27-
تهدیدات سلامت روحی 60 3 4 4 2.81 0.54 0.301 1 4 1.75- 2.62-
آلودگی محیط شهری و روستایی 60 3 4 4 3.78 0.57 0.326 1 4 1.26 2.78-
تهدیدات زیست محیطی 60 3 4 4 3.63 0.79 0.627 1 4 1.16 1.85-
تهدیدات اکولوژیک 60 3 4 4 3.73 0.68 0.469 1 4 1.25 2.37-
کاهش عمر مفید ابینه فنی و ساختمانی 60 3 4 4 3.75 0.74 0.558 1 4 2.15 1.27-
ناکارآمدی دستگاه‌های اجرایی 60 3 4 4 3.36 0.95 0.914 1 4 0.967 1.53-

 ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻘﯿﻖ:

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول4 ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ، اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﯿﺎر، وارﯾﺎﻧﺲ، ﻣﯿﻨﯿﻤﻢ، ﻣﺎﮐﺰﯾﻤﻢ و…ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﺎن ﺑﻪ سؤالات ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ آمارﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آلودگی ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي و ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻧﻤﺮه ﭘﺎﺳﺦ3/78 و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﺮﻣﻔﯿﺪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﺎ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ2/58 ﺑﻮده اﺳﺖ.

6- تجزیه و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﮋوﻫﺶ

ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ اﺑﺰاري آﻣﺎري ﺑﺮاي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻮع و درﺟﻪ راﺑﻄﻪ ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﮐﻤﯽ ﺑﺎ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﮐﻤﯽ دﯾﮕﺮ اﺳﺖ. ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﺷﺪت راﺑﻄﻪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﻮع راﺑﻄﻪ (ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﮑﻮس) را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ. اﯾﻦ ﺿﺮﯾﺐ ﺑﯿﻦ1 ﺗﺎ1- اﺳﺖ و در ﺻﻮرت ﻋﺪم وﺟﻮد راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ دو ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺻﻔﺮ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﯽ راﺑﻄﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ از آزمون ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭘﯿﺮﺳﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه است.

ﺟﺪو ل 5 : ﻧﺘﺎﯾﺞ آزمون ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭘﯿﺮﺳﻮن

Sig r تعداد متغیر عا
010/0 33/0 60 ریزگردها
003/0 37/0 60 تهدیدات سلامت جسمی
009/0 34/0 60 کاهش سطح زیر کشت
05/0 38/0 60 کاهش تعداد دام و طیور
02/0 39/0 60 جرم و جنایت
04/0 34/0 60 بیکاری و کاهش درآمد
02/0 39/0 60 تهدیدات اکولوژیک
007/0 34/0 60 آلودگی محیط شهر و خانه
004/0 36/0 60 تهدیدات سلامت روحی
04/0 25/0 60 کاهش سطح در آمد
00/0 43/0 60 طلاق و آسیب‌های اجتماعی

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺪول (5)، ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﺑﯿﻦ وﻗﻮع رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ و ﺗﺎﺛﯿﺮات اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زیست‌محیطی در ﺳﻄﺢ 0/99 درﺻﺪ راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻨﯽ داري وﺟﻮد دارد ((p<01/0. بعبارت دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺗﻮان این‌گونه ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﯿﺰان رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ درﻣﺎن، درآﻣﺪ، ﺟﺮم و ﺟﻨﺎﯾﺖ و…. اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﻣﻬﺎﺟﺮت و ﺧﺎﻟﯽ ﺷﺪن ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﺳﮑﻨﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و از ﻧﻈﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻧﻮﻋﯽ آﺳﯿﺐ ﺑﻪ حساب ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻓﺮﺿﯿﻪ ﺻﻔﺮ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮات اﻗﺘﺼﺎدي، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زیست‌محیطی رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺗﺎﯾﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.

7- از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﮔﺮدوﻏﺒﺎر و ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ زاﺑﻞ ﻣﯽﺷﻮد.

7-1- ﮐﻢ ﺑﺎرﺷﯽ ﺷﺪﯾﺪ

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اخیراً ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﯿﺴﺘﺎن ﺑﺴﯿﺎر درﮔﯿﺮ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ، ﺟﺮﯾﺎن ﺳﯿﻼﺑﯽ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن ﺟﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﯾﺎﻓﺖ اﻣﺎ متأسفانه ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﻢ ﺑﺎرﺷﯽ ﺷﺪﯾﺪ در ﺳﺎل زارﻋﯽ ﺟﺎري، ﻧﻪ از ﻓﺮاه و ﻧﻪ از ﻫﯿﺮﻣﻨﺪ آبی وارد ﻫﺎﻣﻮن ﻧﺸﺪه اﺳﺖ؛ و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﮔﺮدوﻏﺒﺎر در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

7-2- ﻋﺪم اﺧﺘﺼﺎص ﺣﻖ آﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن

از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد تأمین ﺣﻖ آﺑﻪ زیست‌محیطی ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن ﺑﺎ ﮐﺸﻮر اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﺎﯾﺪ اﺗﺨﺎذ ﮔﺮدد در ﻣﻮرد ﺳﻬﻢ آبی ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن اﺳﺖ. ﭼﻮن اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﺟﺰ 820 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺒﯽ آبی ﮐﻪ ﺳﻬﻢ اﯾﺮان از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﯿﺮﻣﻨﺪ اﺳﺖ؛ آب دﯾﮕﺮي ﺑﻪ اﯾﺮان نمی‌دهد ﮐﻪ طبیعتاً راه اﻧﺪازي تأسیسات، ﺳﺪﺳﺎزي و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﺎورزي در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﺳﻮي اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﻣﺎﻧﻊ اﺧﺘﺼﺎص ﺣﻖ آﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻫﺎﻣﻮن ﺷﺪه اﺳﺖ.

7-3-ﺧﺸﮏ ﺷﺪن آب درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎﻣﻮن

ﺧﺸﮏ ﺷﺪن آب درﯾﺎﭼﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﮔﺮدوﻏﺒﺎر ﻧﯿﺰ ﺧﺴﺎرات زﯾﺎدي را ﺑﺮاي اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺮدم ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ اﯾﺠﺎد ﮐﺮده اﺳﺖ. در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺮدم از اﯾﻦ ﺗﺎﻻب ﻋﻠﻮﻓﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ، ﻣﺎﻫﯿﮕﯿﺮي ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و دام ﻫﺎﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي ﭼﺮا در آنجا ﻣﯽﺑﺮدﻧﺪ و اﮐﻨﻮن از اﯾﻦ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﺎ ارزش ﻣﺤﺮوم ﺷﺪه اﻧﺪ.

7-4-ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر

ﺗﺸﺪﯾﺪ روﻧﺪ ﻣﻬﺎﺟﺮت از ﻣﻨﺎﻃﻖ در ﻣﻌﺮض ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر به‌ویژه در اﻗﺸﺎر ﻣﺘﺨﺼﺺ و ﻧﺨﺒﮕﺎن

بیکاري و ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ در ﻣﺸﺎﻏﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮي و روﺳﺘﺎﯾﯽ

ﺧﺴﺎرت و ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ در ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزي

ﺻﻨﻌﺖ ﺗﻮرﯾﺴﻢ و ﮔﺮدﺷﮕﺮي

اﻣﻨﯿﺖ ﭘﺮواز (ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﻫﻮاﯾﯽ)

آثار اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﺤﺪودﯾﺖ ها و ﺷﺮاﯾﻂ ﺣﺎﺻﻞ از ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر (ﮐﺎﻫﺶ ﮐﺎراﯾﯽ ﻓﺮدي واﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺗﻌﻄﯿﻠﯽ ﻣﺮاﮐﺰ آﻣﻮزﺷﯽ و ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ، ﻟﻐﻮ و ﯾﺎ ﻣﺤﺪودﯾﺖ اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺳﻔﺮﻫﺎي ﻫﻮاﯾﯽ و……)

7-5-ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در ﮐﺸﺎورزي و ﺻﻨﻌﺖ

  • ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪات و ﻋﻤﻠﮑﺮد در ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ و ﺑﺎﻏﯽ و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﺗﺒﺪﯾﻠﯽ
  • کاﻫﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺤﺼﻮﻻت داﻣﯽ، ﺷﯿﻼت و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﺬاﯾﯽ واﺑﺴﺘﻪ
  • ﮐﺎﻫﺶ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي و داﻣﯽ
  • محدودیت‌های ﺣﺎﺻﻞ از ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در ﮐﺎﺷﺖ و ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي (زراﻋﯽ و ﺑﺎﻏﯽ)
  • راﺑﻄﻪ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻣﺼﺎرف ﻧﻬﺎده ﻫﺎي ﮐﺸﺎورزي (ﺑﺎ ﻧﮕﺮش وﯾﮋه ﺑﻪ آب)
  • اﺛﺮات ﻣﻨﻔﯽ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺮ ﺻﻨﺎﯾﻊ ﮐﻠﯿﺪي: ﻧﻔﺖ،ﭘﺘﺮوﺷﯿﻤﯽ، ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﯿﺮو، ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و…

 7-6-ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر و ﺿﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ

ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋﯽ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﺑﻪ ﺗﺒﺎدﻻت ﮔﺎزي ﺷﺎﻣﻞ اﮐﺴﯿﮋن، ﺑﺨﺎر آب و co2 نیاز دارﻧﺪ و اﯾﻦ ﺗﺒﺎدﻻت از ﻃﺮﯾﻖ روزﻧﻪﻫﺎ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ اﺧﺘﻼل در ﻣﺴﯿﺮ روزﻧﻪ ها ﺳﺒﺐ ﮐﻨﺪ ﺷﺪن ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﻣﯽﺷﻮد. وﺟﻮد ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺳﺒﺐ ﻣﯽﺷﻮد در روﻧﺪ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﺒﺎدﻻت ﮔﺎزي و درﯾﺎﻓﺖ ﻧﻮر اﺧﺘﻼل اﯾﺠﺎد ﺷﻮد ﮐﻪ در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﺛﺮ آن به‌صورت ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﻪ وﺟﻮد آمدن ﻣﺸﮑﻼت ﻓﻮق ﺑﺎ اﯾﻦ ﻓﺮض اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺮاه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر آلاینده ﻣﻀﺮ دﯾﮕﺮي ﻧﺒﺎﺷﺪ، اﻣﺎ اﮔﺮ آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﻫﻢ در آن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺸﮑﻼت دﯾﮕﺮي ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮔﯿﺎﻫﺎن ﭘﯿﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ. اﺧﺘﻼل در ﺗﺒﺎدﻻت ﮔﺎزي و ﺟﺬب ﻧﻮر ﯾﮏ ﻧﻮع ﺗﻮﻗﻒ رﺷﺪ در ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋﯽ ﺷﺒﯿﻪ ﮐﻮﺗﻮﻟﮕﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ از دو ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد را به دنبال دارد.

ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮدي ﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺎﻫﺶ ﺑﯿﻮﻣﺎس (زﯾﺴﺖ ﺗﻮده) ﻣﺤﺼﻮل و دﯾﮕﺮي در اﺛﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﺣﯿﺎﺗﯽ احتمالاً ﺳﺮﻋﺖ ﺷﯿﺮه ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و ﮐﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ ﺷﯿﺮه ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺳﺒﺐ ﭘﺎﯾﯿﻦ آمدن ﻗﺪرت دﻓﺎﻋﯽ ﮔﯿﺎه در ﺑﺮاﺑﺮ آﻓﺎت و ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد. در ﺑﯿﻦ آﻓﺎت ﻧﯿﺰ ﮐﻨﻪﻫﺎ از اﯾﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻃﻐﯿﺎن آن‌ها ﺳﺒﺐ ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋﯽ ﻣﯽﺷﻮد. ﺗﺎﮐﻨﻮن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻗﯿﻖ درﺻﺪ ﺧﺴﺎرت در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮحﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ، اﻣﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣﺰرﻋﻪاي ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺛﻤﺮ دﻫﯽ ﮔﯿﺎﻫﺎن ﺟﺎﻟﯿﺰي ﺣﺪود 70 روز ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ذرت و ﮔﻨﺪم ﻫﻢ از اﯾﻦ ﺧﺴﺎرت در اﻣﺎن ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ.

7-7- ﺧﺴﺎرات وارده ﺑﻪ ﮐﺸﺎورزي

1-ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺰان ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي، دام و آﺑﺰﯾﺎن و ﺟﻨﮕﻞ و ﻣﺮﺗﻊ ( رﺳﻮب ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺮ روي روزﻧﻪ ﺑﺮگ ﮔﯿﺎﻫﺎن و ﻧﺸﺴﺖ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر روي ﻣﻨﺎﺑﻊ آبی و ﮐﺎﻫﺶ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﺑﺮاي ﮔﯿﺎه و اﮐﺴﯿﮋن ﺑﺮاي آﺑﺰﯾﺎن)

2- ﮐﺎﻫﺶ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت

3- ﮔﺴﺘﺮش آﻓﺎت و ﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان ﮐﻮد و ﺳﻢ

4- اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎي اﻧﺘﻘﺎل آب در اﺛﺮ ﺗﺠﻤﻊ ذرات ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر

5- ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت ﮐﺸﺎورزي

6- ﮐﺎﻫﺶ درآﻣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران

8-نتیجه گیری

وﻗﻮع خشک‌سالی ﻫﺎي اﺧﯿﺮ، ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻗﻠﯿﻤﯽ و ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮﻣﺎﯾﺶ ﺟﻬﺎﻧﯽ در اﯾﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان مهم‌ترین ﻋﺎﻣﻞ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﻮده و ﺑﺮﺧﯽ ﻋﻮاﻣﻞ و دﺧﺎﻟﺖ ﻫﺎي ﻏﯿﺮاﺻﻮﻟﯽ اﻧﺴﺎﻧﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻧﺎﺑﺨﺮداﻧﻪ در ﺧﺸﮑﺎﻧﺪن ﺗﺎﻻب ﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻧﺎﺑﻮدي آن‌ها، درﺻﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر، ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎي ﺑﺰرگ، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﺑﺮ ﺷﺪت رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ اﻓﺰوده اﺳﺖ.

9- ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدات

از ﺟﻤﻠﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎداﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن زاﺑﻞ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد، ﺗﺸﮑﯿﻞ ﭘﻨﺞ ﮐﺎرﮔﺮوه ﻣﺸﺘﺮك ﺑﯿﻦ اﯾﺮان و اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺎرﮔﺮوه آب ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﮐﺎرﮔﺮوه ﻫﺎي ﻣﺸﺘﺮك اﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ در اﯾﻦ ﮐﺎرﮔﺮوه ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺳﻬﻢ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﺎﻻب ﻃﯽ ﯾﮏ ﮐﺎر ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻞ ﺳﺘﺎد ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﻧﯿﺰ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﻮد ﮐﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ وزارت ﺧﺎرﺟﻪ، ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻨﮕﻞ ها، وزارت ﻧﯿﺮو و … ﺑﺎ ﻋﻀﻮﯾﺖ در آن ﺣﻖ آﺑﻪ ﺗﺎﻻب هاز ﺟﻤﻠﻪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎﻣﻮن را ﭘﯿﮕﯿﺮي ﮐﻨﻨﺪ.

ﺣذف داﯾﮏها ﮐﮫ ﻣﺎﻧﻊ ورود آب ﻣﻧﺎﺳب ﺑﮫ ﻣﻧﺎطﻖ ﺧﺎﺻﯽ از ﺗﺎﻻب ﻣﯾﺷود، ﺑﺎ ﺑرداﺷﺗﮫ ﺷدن اﯾن ﻋﺎﻣل آب راﺣت ﺗر و روانﺗر در ﺗﺎﻻب ﺟرﯾﺎن ﻣﯽ ﯾﺎﺑد و ﺷراﯾط آﺑﮕﯾری اﯾده آل ﯾﻌﻧﯽ ﻋﻣﻖ آب ﺑﮫ ﺣدود۱ ﻣﺗر ﻣﯽ رﺳد و ﺑﺎدهای۱۲۰ روزه نمی‌تواند ﺗﺎﺛﯾر ﺷدﯾدی ﺑر شهر ﺑﮕذارد. ﻣﯽﺗﻮان از ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ از ﺟﻤﻠﻪ، ﺳﯿﺎه ﺗﺎغ ( ﺑﺎ رﯾﺸﻪ ﻫﺎي ﻋﻤﯿﻖ در ﻋﻤﻖ ﺧﺎك ﻧﻔﻮذ ﻣﯿﮑﻨﺪ و داراي ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﯾﺎدي ﺑﻪ ﺧﺸﮑﯽ و ﮐﻢ آبی اﺳﺖ)- ﮔﺰ ( ﻣﻘﺎوت در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات دﻣﺎ)- اﺷﻨﺎن ( ﺗﺤﻤﻞ خاک‌های ﺷﻮر و ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ را دارد)- اﺳﻔﻨﺎج وﺣﺸﯽ (ﻣﻘﺎوم در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺸﮑﯽ و ﮐﻢ آبی) – ﻧﺴﯽ ( ﮔﯿﺎه ﺑﻮﺗﻪ اي ﭘﺎﯾﻪ اﻏﻠﺐ در ﺗﻤﺎم خاک‌ها ﮔﺴﺘﺮ دارد)- ﻗﯿﭻ ( رﺷﺪ ﺧﻮﺑﯽ در خاک‌های ﺷﻮر و ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ دارد)- ﻗﺮه داغ ( ﻣﻘﺎوم ﺑﻪ ﺧﺸﮑﯽ) -رﯾﺶ ﺑﺰ ( ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﺑﺎ ﺳﺎﻗﻪ)- اﺳﮑﻨﺒﯿﻞ ( ﺟﺎذب رﻃﻮﺑﺖ ﺧﻮﺑﯽ اﺳﺖ) در ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدي و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد.

10- راﻫﮑﺎرﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر و ﮐﺎﻫﺶ ﺧﺴﺎرات

روش‌ها و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ، ﻫﺸﺪار و ﭘﺎﯾﺶ ﭘﺪﯾﺪه ﻏﺒﺎر در داﺧﻞ و ﺧﺎرج از ﻣﺮزﻫﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎك ﺗﺜﺒﯿﺖ ﺷﻦ ﻫﺎي روان بیاﺑﺎن زداﯾﯽ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و اﯾﺠﺎد ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﺳﺒﺰ هماﻫﻨﮓ ﺳﺎزي و ﺳﺎزﮔﺎري طرح‌های ﻋﻤﺮاﻧﯽ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ زیست‌محیطی و اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ و اﺣﯿﺎي ﻣﻨﺎﺑﻊ آبی مؤثر در ﮐﻨﺘﺮل و ﮐﺎﻫﺶ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر به‌ویژه ﺗﺎﻻب ها و درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎي واﻗﻊ درﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ ﮔﺮد و غبار

1-ﭘﺎﺷﯿﺪن ﻣﺎﻟﭻ ﻧﻔﺘﯽ

2-ﮐﺎﺷﺖ ردﯾﻔﯽ ﮔﯿﺎﻫﺎن و ﺑﻮﺗﻪ ها

3-جلوﮔﯿﺮي از ﮐﻨﺪن ﺑﻮﺗﻪ ها

4-ﻧﻘﺶ ﺑﻨﺪي ﻣﺮﺗﻌﯽ و ﻧﻘﺶ ﺑﻨﺪي زراﻋﯽ

5-ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﭼﺮاي دام ها در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ

6-اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺎﻟﭻ ﺳﻨﺘﺰي ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﻃﺒﯿﻌﺖ از ﻃﺮق ﺟﺪﯾﺪ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎﮔﺮد و ﻏﺒﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮدوﻏﺒﺎر و ﺣﺮﮐﺖ ﺷﻦ ﻫﺎي روان، ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ژل ﺷﻮﻧﺪﮔﯽ ﺗﮑﺮار ﭘﺬﯾﺮ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻠﻮﻟﺰي ﻣﺤﻠﯽ ﻃﺮاﺣﯽ و ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ارزان تر ﻗﯿﻤﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﭻ ﻫﺎي ﻧﻔﺘﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﯿﻮه اي ﺑﺴﯿﺎر آﺳﺎن و ﺳﺮﯾﻊ در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﺗﺜﺒﯿﺖ ﺑﮑﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد.

7-ﯾﮑﯽ از ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﯾﻦ راه ﻫﺎي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آلودگی و ﺑﻬﺒﻮد ﻫﻮا آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﯾﺠﺎد آلودگی ﺑﻪ ﺧﺼﻮص راه ﻫﺎي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آن اﺳﺖ.

8-ﺗﺜﺒﯿﺖ ﮐﺮدن ﺷﻦ ﻫﺎي روان از ﻃﺮﯾﻖ رﯾﺨﺘﻦ ﺗﻮدهﻫﺎي ﺑﺰرگ ﺳﻨﮓ ﺑﺮ روي ﺷﻦ ها و ﭘﺎﺷﯿﺪن ﻣﺎﻟﭻ ﻧﻔﺘﯽ.

9-ﺑﯿﺎﺑﺎن زداﯾﯽ ﺑﺎ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و اﯾﺠﺎد ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﺳﺒﺰ و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﭼﺮاي دام ها.

10-ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺳﺎزي و ﺳﺎزﮔﺎري ﻃﺮح ﻫﺎي ﻋﻤﺮاﻧﯽ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ زیست‌محیطی و اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻨﺎﻃﻖ.

11-ﺣﻔﺎﻇﺖ و اﺣﯿﺎي ﻣﻨﺎﺑﻊ آبی مؤثر در ﮐﻨﺘﺮل و ﮐﺎﻫﺶ ﮔﺮد وﻏﺒﺎر به‌ویژه ﺗﺎﻻب ها و درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎي واﻗﻊ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ ﮔﺮد وﻏﺒﺎر.

11- ﻣﻨﺎﺑﻊ

1- اﺣﻤﺪي، ح.1378. ژﺋﻮﻣﻮﻓﻮﻟﻮژي ﮐﺎرﺑﺮدي (ﺑﯿﺎﺑﺎن- ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدي) ﺟﻠﺪ دوم، ﺗﻬﺮان، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان.

2- زارع ﭘﻮر، م، ﻋﻠﯽ وﻟﯽ، ع، ﻣﻮﺳﻮي، ح.1394. ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات آلودگی ﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﮔﺮدوﻏﺒﺎر و رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ، دوﻣﯿﻦ ﮐﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ.

3- ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن، پ، ﺑﺮادران، ا، ﻣﻬﺪوي، م. ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺎﻟﭻ ﻫﺎي ﺳﻨﺘﺰي زﯾﺴﺖ ﺳﺎزﮔﺎز ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﻮﻣﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ اﯾﺮان در ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدي و ﮐﺎﻧﻮن ﻫﺎي رﯾﺰﮔﺮد.

4-ﻋﺰﯾﺰي، ق، ﺷﻤﺴﯽ ﭘﻮر، ع، ﻣﯿﺮي، م، ﺻﻔﺮراد، ط.1391. ﺗﺤﻠﯿﻞ آﻣﺎري- ﻫﻤﺪﯾﺪي ﭘﺪﯾﺪه ﮔﺮدوﻏﺒﺎر در ﻧﯿﻤﻪ ﻏﺮﺑﯽ اﯾﺮان، ﻣﺠﻠﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺳﺎل-38، ﺷﻤﺎره-123-3،134.

5-ذوﻟﻔﻘﺎري، ح، ﻣﻌﺼﻮﻣﭙﻮر ﺳﻤﺎﮐﻮش، ج، ﺷﺎﯾﮕﺎن ﻣﻬﺮ ﺷﺎﭘﻮر، اﺣﻤﺪي، ﻣﺤﻤﺪي.1390. ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﻤﺪﯾﺪ طﻮﻓﺎن ﻫﺎي ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در ﻣﻨﺎﻃﻖ غربی ایران طی سال‌های 1384 تا 1388. مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی سال 32 شماره پیایی-43، شماره 3 ریالصص-34-17.

6- آراﻣﯽ، ﺳﯿﺪ ع، اوﻧﻮق، م، ﻣﺤﻤﺪﯾﺎن ﺑﻬﺒﻬﺎﻧﯽ، ع، اﮐﺒﺮي، م.1397. ﺗﺤﻠﯿﻞ مطالعات ﻣﺨﺎﻃﺮه ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر در ﺟﻨﻮب ﻏﺮب اﯾﺮان. ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﻀﺎﯾﯽ ﻣﺨﺎﻃﺮات ﻣﺤﯿﻄﯽ،5 ﺻﺺ-39-66.

7-https://fa.wikipedia.org/wiki

8-ﻣﺮﮐﺰ آﻣﺎر اﯾﺮان. ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ آﻣﺎري اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن-1397

9- ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن.

10- ﻓﯿﺮوزﯾﺎن، س، ﻣﺤﻤﺪي ﺻﺎدق، س.1395. ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات و آﺳﯿﺐ ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ (ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردي ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن)ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﮐﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﭘﮋوﻫﺶ در ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻋﻠﻮم و ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي.

11- ﻋﺰﻣﯽ، آ، ﻣﺤﻤﺪي، س، ﻟﻄﻔﯽ، ف، ﻣﺮادي، ا.1395. اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺮ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه. ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺮوﯾﺠﯽ ﻧﯿﻮار، ﺷﻤﺎره 95-94.

12- ﭘﻬﻠﻮان ا.1397. ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺛﺮات رﯾﺰﮔﺮدﻫﺎ ﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪﻫﺎي ﻧﻮﭘﺪﯾﺪ، ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ ﻣﻠﯽ واﮐﺎوي ﺗﻬﺪﯾﺪﻫﺎي ﻧﻮﭘﺪﯾﺪ دﻓﺎﻋﯽ- ﻧﻈﺎﻣﯽ.

16-Annick. D, Francois. B, winter dust haze in topical southern Africa. International journal of climatology, 1997; 17: 725-744.

15-Goudie AS, Middleton, NJ. The changing frequency of dust storms through time. Journal of Climatic Change, 1992; 20: page 197 until 225.

14-Meng Z, Lu B. Dust events as a risk factor for daily hospitalization for respiratory and cardiovascular diseases in Minqin, China. Atmospheric Environment.2007; 41:70.page 48 until 58.

13-Miri,H, Ahmadi, A Ghanbari, A Moghaddam nia, dust storms impacts on air pollution and public health under hot and dry climate, international journal of energy and environment, Issue 2, Volume 1,page 101 until 105, 2007.

مطلب مرتبط

دریافت مقاله کامل  همراه با عکس و نمودار

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % %
Call Now Button