ارزیابی غلظت فلزات سنگین در منابع آبی اطراف اندیس معدنی سرب و روی آلبلاغ اسفراین

0

سرب
مهیار مدحت بجنورد؛ سید احمد مظاهری؛ رضا ارجمندزاده
محدوده مطالعاتی این تحقیق در منطقه البلاغ در شهر اسفراین در خراسان شمالی در شمال شرق ایران قرار دارد . در این تحقیق برای تعیین مقدار غلظت عناصر سنگین مورد نظر شامل آرسنیک، کادمیم، کروم، مس، نیکل ، سرب ،روی ،باریم ، از اطلاعات 11 نمونه آب که از چشمه ها و رودخانه های منطقه مورد نظر برداشته شده است طی دو ماه مرداد و شهریور 1398 استفاده نموده ایم. میزان غلظت فلزات سنگین مورد نظر در نمونه های آب توسط روش طیف سنجی جذب اتمی تعیین گردید.
سپس میزان غلظت عناصر مورد نظر در نمونه های آب برداشت شده از منطقه با استاندارد ملی ایران (1053) ISIRI ، سازمان بهداشت جهانی (WHO) و سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا EPA مقایسه گردید . با توجه به اطلاعات بدست آمده و داشتن حداکثر غلظت مجاز و استاندارد عناصر سنگین ، می­بینیم که غلظت عناصر سنگین کروم ، کادمیم ، مس ، روی، نیکل و باریم پایین تر از حد استاندارد ISIRI ، WHO و EPA می باشند . اما غلظت عناصر سنگین آرسنیک و سرب در نمونه های آب های برداشت شده از منطقه مورد نظر مشهود می­باشد و می تواند باعث آلودگی آب شوند .
کلمات کلیدی: عناصر سنگین ، ISIRI ، WHO، EPA ، چشمه
مقدمه
فلزات سنگین به آن دسته فلزاتی گفته می شود که دارای چگالی بیش از پنج برابر آب می باشد . این فلزات شامل آنتیموان ، آرسنیک ، بیسموت ، کادمیم ، سزیم ، کروم ، کبالت ، مس ، گالیوم ، طلا ، آهن ، سرب ، منگنز ، جیوه ، نیکل ، پلاتین ، نقره ، تلوریوم ، تالیوم ، قلع ، اورانیوم ، وانادیوم و روی می باشد (5) .
فلزات سنگین عمدتا از طریق منابع طبیعی همچون هوازدگی و فرسایش سنگ و منابع انسانی از جمله فعالیت های شهری ، صنعتی و کشاورزی ، رواناب زیرزمینی و دفع فاضلاب وارد سیستم آبی می شوند (4) .
تمرکز این عناصر معمولا در حد مقادیر زمینه ژئوشیمیایی بی خطر است اما وقتی که به حد مقادیر ناهنجار و بالاترین میزان مجاز می رسند ، باید مورد توجه و مطالعه قرار گیرند (2) .
عناصر جزئی به طور طبیعی در مقادیر کم در آب وجود دارند علاوه براین آب میتواند شامل فلزات سنگین سمی مانند جیوه ، سرب ، کادمیم ، کروم ، نقره ، آلومینیوم ، آرسنیک و باریم نیز باشد(6) .
فلزات موجود در منابع آب یا به صورت طبیعی و یا در اثر آلودگی وارد منابع آبی می شود . هوازدگی طبیعی سنگ ها و خاک هایی که با منابع آب در تماس اند بزرگترین منبع طبیعی آلودگی منابع آب به فلزات سنگین هستند (3) .
با توجه به اهمیت فلزات سنگین در محیط های آبی ، تعیین میزان غلظت این فلزات در محیط هایی همچون تالاب ها ، رودخانه ها ، چشمه ها ضروری است . (1) .
هدف و منظور از این تحقیق ، ارزیابی غلظت فلزات سنگین در منابع آبی اطراف اندیس معدنی سرب و روی آلبلاغ اسفراین در شمال شرق ایران و مقایسه مقدار غلظت فلزات سنگین در نمونه های آب منطقه مورد مطالعه با استانداردهای ISIRI ، WHO و EPA می باشد .
برای دسترسی به منطقه مورد مطالعه می توانیم از جاده بجنورد – اسفراین استفاده کنیم . پس از طی 45 کیلومتر جاده آسفالته به شهرستان اسفراین می رسیم و پس از طی کردن 20 کیلومتر جاده آسفالته و خاکی از سمت اسفراین به محل معدنی اندیس سرب و روی آلبلاغ می رسیم که در این مسیر از روستاهای نزدیک آن که شامل حسن آباد ، چنار سوخته ، سرکانلو ، جان احمدی و پرکانلو عبور می نماییم (شکل1) .
شکل 1) نقشه شماتیک و راه های دسترسی به منطقه مورد مطالعه
زمین شناسی
این اندیس معدنی به طول جغرافیایی”5 .27 ´40 ° 57 و عرض جغرافیایی” 01 .16 ´03 ° 37 در 65 کیلومتری جنوب غرب بجنورد و در 20 کیلومتری شرق شهرستان اسفراین و در منطقه حافاظت شده ساری گل قرار دارد و دارای آب و هوای کوهستانی معتدل می باشد و دارای وسعت 70 کیلومتر مربع می باشد . اندیس معدنی اصلی سرب و روی البلاغ اسفراین دارای 2000 تا 2100 متر ارتفاع از سطح دریا می باشد و دارای وسعت می باشد.
منطقه مورد مطالعه در حوضه زمین شناختی – رسوبی ، کپه داغ واقع در شمال شرق ایران قرار دارد. این حوضه دارای نشانه ها و نهشته های سرب و روی متعددی است که به طور عمده به صورت رگه ای در سنگ های میزبان رسوبی تظاهر دارند . اندیس معدنی سرب و روی آلبلاغ در جنوبی ترین قسمت استان خراسان شمالی قرار گرفته است
اندیس معدنی سرب و روی البلاغ به طور عمده از واحد های سنگ چینه ای سازند چمن بید ، سازند مزدوران ، سازند شوریجه و سازند تیرگان ، سازند پستلیق ، سازند خانگیران ، نهشته های نئوژن ( ترشیری) و کواترنری تشکیل شده است که این اندیس معدنی در سازند تیرگان قرار گرفته است (شکل 2) .
ادامه
مقاله مرتبط

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % %
Call Now Button