بررسی نقش بیمه سیل در کاهش خسارات ناشی از سیلاب در کشور ایران- علی علوی نایینی؛ فرزاد رادمرد آذر-

0

بلایای طبیعی، به مجموعه‌ای از حوادث و آسیب های زیان بار گفته می‌شود، که منشاء آن انسانی نیست. این حوادث معمولاً غیرقابل پیش‌بینی بوده یا حداقل از مدت های طولانی قبل نمی‌توان وقوع آنها را پیش‌بینی نمود. بلایای طبیعی انواع گوناگونی دارد که می توان  زلزله، سیل، طوفان، گردباد، سونامی، تگرگ، بهمن، رعد و برق، تغییرات شدید درجه حرارت، خشکسالی و آتشفشان و… را از نمونه‌های بلایای طبیعی نامید.

در سال های اخیر، محیط زیست در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، در اثر دخالت های شدید انسانی دچار تخریب شده است، که بسیاری از سوانح طبیعی مانند سیل، در پی تخریب محیط زیست پدیدار شده اند. در این مقاله ابتدا به بیان آماری از خسارات مالی و جانی ناشی از دو مورد از سوانح طبیعی (سیل و زلزله)، در دو دهه گذشته (سال های 1998 تا 2017 میلادی) که برگرفته از پایگاه جامع اطلاعاتی سوانح طبیعی می باشد، پرداخته شده است و در ادامه به لزوم وجود بیمه سیل در کشور ایران پرداخته شده است.

کلمات کليدي: سوانح طبیعی، سیل، بیمه سیل، خسارات جانی و مالی

 

  • مقدمه

حوادث و بحران های طبیعی و انسان ساخت به یکی از مهم ترین نگرانی های بشر تبدیل شده است و فراهم کردن شرایطی جهت کاهش اثرات ان امری ضروری است.خسارت های جانی و اقتصادی ناشی از بلاهای طبیعی، سنگین و روبه فزونی است. این در حالی هست که این نوع خسارات در کشورهای در حال توسعه بیشتر از کشورهای توسعه یافته است. سیل یکی از عمده ترین بلاهای طبیعی در ایران بشمار می رود. خسارت ناشی از ان در بسیاری از موارد از متوسط جهانی فراتر رفته است.

مدیریت سیلاب به فراید های موثر در مهار سیل گفته می شود که گسترش سیلاب و خسارات ناشی از ان را کاهش می دهد. ﺟﺪاي از اﻗﺪاﻣﺎت ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ و ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮاﻧﻪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص اهمیت فراوانی دارد و ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻃﺒﻖ ﺑﺮآوردﻫﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ هر 100 واﺣﺪ ﭘﻮل ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﺣﻮادث ﺻﺮف ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت ﻫﺎ ﻣـﻲ ﺷـﻮد، ﻓﻘﻂ ﻣﻌﺎدل ﻳﻚ واﺣﺪ ﺻﺮف اﻗﺪاﻣﺎت اﻳﻤﻨﻲ و ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮي ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺑﺎ روﻧﺪ اﻓﺰاﻳﺸﻲ اﻳﻦ ﺧﺴﺎرت ها، اتخاذ ﺗﺪاﺑﻴﺮ و راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﮔﺴﺘﺮش ﭘﻮﺷﺶ ﺑﻴﻤﻪ اي ﺳﻴﻼب ﻫﺎ از اوﻟﻮﻳﺖ ﻫﺎ ﺧﺎﺻـﻲ ﺑﺮﺧـﻮردار است. (سید محمد اسوده،1378)

ﺑﻬﺮام ﻣﻠﻚ ﻣﺤﻤﺪي و ﻣﺴﻌﻮد ﺗﺠﺮﻳﺸﻲدر ﻣﻘﺎﻟﻪ اي ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮانﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻧـﺮخ ﺑﻴﻤـﻪ ﺳـﻴﻞ در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي (ﺑﻬﺮام ﻣﻠﻚ ﻣﺤﻤﺪي و ﻣﺴﻌﻮد ﺗﺠﺮﻳﺸﻲ،1378)، ﺑـﻪ ﺑﺮرﺳـﻲﻧـﺮخ ﺑﻴﻤـﻪ ﺳـﻴﻞ در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي ﻣﻲ ﭘﺮدازند. در این تحقیق با استفاده از سیستم های اطلاعات جغرافیایی،میزان EAD و حق بیمه برای یک واحد مسکونی محاسبه شده است.

رینهارد ماشلر(2004) به بررسی و مقایسه بیمه سیل در کشور مجارستان و صندوق بلایای طبیعی کشور ترکیه که خطر زلزله را پوشش می دهد، می پردازد. در کشور مجارستان در ابتدا بیمه سیل به صورت یارانه ای پرداخت و محاسبه می شد و حق بیمه مبتنی بر ریسک محاسبه نمی شد ، در حالی که در طرح جدید پیشنهاد می شود

برای هماهنگی با شرکت های بیمه تجاری، حق بیمه مبتنی بر ریسک محاسبه می شود که این خود باعث شد تا دولت 30% حق بیمه به افراد با درامد پایین کمک کند. همچنین نتیجه دیگر این تحقیق این بود که وجود بیمه اجباری بیمه سیلاب و بلایای طبیعی مسئولیت دولت ها را کم میکند زیرا در صورت وقوع حادثه فقط خسارت افراد تحت پوشش بیمه پرداخت می شود.[8]

دولت استرلیا(2011)، طبق مطالعه صورت گرفته توسط دولت استرالیا مشاهده شده که بیمه گذاران درک درستی از آنچه بیمه نامه تحت پوشش  دارد یا ندارد خبر ندارند. همچنین در مواردی سقف تعهد خریداری شده تنها بخشی از خسارات آنها را پوشش  میدهد. به همین دلیل اولین گام در جهت افزایش  ضریب نفوذ بیمه سیل تلاش برای افزایش  آگاهی مردم و شفافیت بیمه سیل در کشور است که بیمه گران میتوانند نقش  موثری در این زمینه داشته باشند. در ابتدا باید تعریف استانداردی از سیل و آنچه تحت پوشش  خواهد بود ارائه شود. همچنین بیمه گران ملزم به پیشنهاد بیمه سیل در کناربیمه های منازل مسکونی و سایر بیمه نامه ها مرتبط باشند. [9]

موهان و همکاران(2012)، به بررسی ضریب نفوذ بیمه سیل در بازار بیمه های  غیرزندگی پرداخته اند. ماهیت خطر سیل ها توجه به سیستم های پیچیده برای پوشش های بیمه ای در سراسر اروپا به صورت دولتی و خصوصی و هر پایه مشخصات اجتماعی و اقتصادی و طرح های جبران خسارت متفاوت است. در این تحقیق الزامات یک طرح بیمه سیل مناسب منوط به داشتن اطلاعات گسترده ، درک شرایط صنعت بیمه در منطقه، سوابق سیل های تاریخی است و علاوه بر موارد فوق ارزیابی دقیق خطر سیل ها در دوره های بازگشت مختلف یک منطقه و همچنین پیش زمینه اقتصادی و مالی منطقه جغرافیایی مورد نظر نیاز است. در این تحقیق مشخص شده است رابطه مستقیمی بین اطلاعات در مورد سیل و ضریب نفوذ بیمه سیل در کشورهای مختلف برقرار است و کشورهایی مانند انگلستان و سوئد دارای ضریب نفوذ بالا در بیمه سیل هستند. [10]

ترکمانی(1377) به بررسی تاثیر بیمه به کارایی فنی و ریسک گریزی کشاورزان در منطقه کوار می پردازد. در اخر به این نتیجه می رسد که میانگین کارایی فنی در گروه بیمه شده به طور چشم گیری بیشتر از گروه بیمه نشده است.

 

2- روش کار

با توجه به اهمیت توجه به سیل در ایران، آن چه می تواند در راهکارهای مدیریتی سیلاب موثر باشد، توجه به بیمه سیل است، که در این تحقیق کوشیده شده است تا ضمن تحلیل جایگاه کشور ایران در بحث میزان رخداد سیل و خسارات ناشی از آن و معرفی انواع سیلاب ها و خسارات وارده توسط آن و همچنین بررسی تبصره های مربوط به ماده قانون ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ، به خلأ های قانونی بیمه سیل پرداخته شود و سپس با بیان مزایای بیمه سیل، نتیجه گیری حاصل از موارد مذکور نگاشته شده است.

2-1-ﺑﻼي ﻃﺒﯿﻌﯽ:

رویارویی با بحران هاي محیط شهري یکی از موضوعاتی است که بیشتر ساکنان شهرها با آن مواجه هستند. در این راستا، سیل و زلزله جزو سوانح طبیعی هستند، که مردم بسیاري از کشورها در معرض این دو قرار داشته و در کل جهان به عنوان شدیدترین بلاها در میان بلایاي طبیعی شناخته شده اند.

بلایای طبیعی اثرات سوء اقتصادی فراوانی در جامعه به جا می گذارند و هرچه درجه فقر بالاتر می رود، به تبع آن میزان آسیب پذیری جامعه مورد نظرافزایش می یابد. دراین شرایط دولت ها نیز با توجه به محدود بودن بودجه ، در یاری رساندن به مردم توانایی چندانی ندارند و تنها در برنامه ریزی و مدیریت این شرایط می توانند اثرگذار باشند. جلوگیری از توسعه در مناطق با خطر بالا نیز از وظایف هر دولتی است .

به طور کلی فقر، یک عنصر فاجعه آفرین است. آسیب پذیری در هر جامعه با میزان فقر در آن جامعه نسبت مستقیم دارد.

فشار جمعیت و عدم وجود زمین هاي کشاورزي باعث حرکت جمعیت انسانی بسوي دشت هاي سیلابی شده است، که این عامل باعث تشدید سیلاب ها و اثرات مخرب آنها بر زندگی بشر و محیط پیرامون آن گردیده است.

در سال های 1998 تا 2017 میلادی، شصت و چهار مورد زلزله در کشور ایران روی داده است، که حدود 2میلیون نفر در معرض این زلزله ها بوده اند و حدود71 هزار نفر جان خود را از دست داده اند. همچنین حدود 11میلیارد دلار نیز خسارت مالی وارده در اثر زلزله به کشور ایران بوده است.

همچنین بین سال های 1998 تا 2017 میلادی، پنجاه و نه مورد سیلاب در کشور ایران رخ داده است، که حدود 3میلیون نفر در معرض این سیلاب ها بوده اند و حدود 2200 نفر جان خود را از دست داده اند. همچنین حدود 7میلیارد دلار نیز خسارت مالی وارده در اثر وقوع سیل به کشور ایران بوده است.

در مجموع با احتساب و درنظر گرفتن میزان خسارات جانی و مالی ناشی از این دو مورد از سوانح طبیعی(سیل و زلزله) در کشور ایران در دو دهه اخیر، می توان گفت، حدود 73هزار نفر از مردم در این سال ها جان باخته اند و 18 میلیارد دلار نیز خسارت مالی به این کشور وارد گردیده است .

خسارت مالی مذکور رقم بالایی را نشان می دهد، که به دلیل رشد و توسعه شهرها ، فضاهای شهری ، صنایع، زیرساخت ها و به طور کلی، افزایش سطح امکانات، روز به روز بر میزان این خسارات افزوده می شود.

2-2-سیل:

سیل در فرهنگ لغت به معنای طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گستره‌ای از زمین و طوفانی شدن سطح زمین می‌باشد. در خلال یا پس از یک بارندگی شدید، مقدار دبی رودخانه به سرعت افزایش یافته و درنتیجه آب از بستر عادی خود سر ریز و دشت سیلابی و مناطق اطراف را دربر می‌گیرد. با بررسی دشت سیلابی قدیمی و آبرفتهای آن، شاید بتوان با درجه‌ای از تقریب احتمال وقوع و بزرگی سیلهای آتی منطقه را مشخص کرد. اصولاً بزرگی سیل ها و تکرار آن‌ها در طول زمان تابع شدت بارندگی، نفوذپذیری زمین و وضع توپوگرافی منطقه است.

ﺑﺮرﺳﯽ آﻣﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﺪاد وﻗﻮع ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﯿﻼب در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻮده و اﻣﺎ اﯾﻦ روﻧﺪ در ﻗﺎره آﺳﯿﺎ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ از ﺳﺎﯾﺮ ﻗﺎره ﻫﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ. دﻟﯿﻞ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺷﺪت ﯾﺎﻓﺘﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﻓﻘﺮ در اﯾﻦ ﻗﺎره ﺑﺎﺷﺪ .ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ، ﺳﯿﻼب ﺷﺎﯾﻌﺘﺮﯾﻦ و ﯾﮑﯽ از ﻣﺨﺮﺑﺘﺮﯾﻦ وﻗﺎﯾﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ و ﮐﺸﻮر ایران از ﻧﻈﺮ ﺗﻌﺪاد وﻗﺎﯾﻊ ﺳﯿﻼب در ﺑﯿﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﻬﺎن ﻗﺮار دارد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ وﻗﻮع ﺳﯿﻼب و ﺧﺴﺎرات ﻣﺎﻟﯽ و ﺗﻠﻔﺎت ﺟﺎﻧﯽ ﻧﺎﺷﯽ از آن در ﮐﺸﻮر این کشور از اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ.[1]

جهت مقابله با سیلاب، راهکارهای سازه ای و غیرسازه ای گوناگونی وجود دارد ، که قبل از وقوع سیلاب، برحسب موقعیت مکانی و اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی منطقه، بایستی پیش بینی و اقدامات لازم صورت گیرد.

به طور کلی سیل، زمانی رخ می دهد که جریانی فراتر از ظرفیت نفوذ خاک روی سطح زمین جاری شود و در این صورت آب به سمت زمین های پایین دست حرکت می کند. فعالیت های عمرانی و ساخت و ساز ها باعث کاهش نفوذ آب می شوند و اینگونه باعث افزایش ریسک سیل می شوند.

مرسوم ترین انواع سیلاب ها به شرح زیر هستند .

  • سیلاب ناگهانی

بارش کوتاه و شدید در منطقه محدود که منجر به ازدیاد بسیار زیاد سطح آب رودخانه ها می گردد.

  • شکست سد

بارندگی بیش از حد، زمین لغزش، نشست زمین و قصور ناشی از طراحی سد می توانند از عوامل شکست سد باشند.

  • سیلاب رودخانه ای

در پی روزها و یا هفته ها بارش پی در پی و یا ذوب برف ها پدید می آید.

  • سونامی

فوران آتش فشان و زمین لغزش در ته دریا منجر به ایجاد موج هایی می شود، که با سرعت بالایی به ساحل برخورد می کنند.

  • بارش سیل آسا

بارش های با مدت زمانی کوتاه هستند، که شدت زیادی دارند. بارش های سیل آسا موجب ایجاد سیل در مناطق کوهستانی و جمع شدن آب در مناطق مسطح می شوند، که منجر به سیل می شود.

خسارات ناشی از آسیب های سیل ، در کشورهای در حال توسعه بسیار بالا بوده و به منظور جبران این خسارات، بایستی راه حل های مختلف را که بستگی به نوع خسارت وارده دارند، در نظر گرفته و کارهای لازم صورت گیرد.

در ادامه به انواع خسارات ناشی از سیل پرداخته شده است.

خسارات سیل:

خسارات سیل، در بخش های مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی قابل بررسی می باشد.

در مواردی که خسارات وارده را می توان مورد ارزیابی و سنجش قرار داد و درنهایت برای آن مبلغی را درنظر گرفت، درواقع خسارت محسوس محاسبه شده است. علاوه بر خسارات محسوس، فاجعه های طبیعی خسارات نامحسوس را نیز دارا می باشند.

خسارات محسوس، خود به دو دسته خسارات مستقیم و غیرمستقیم طبقه بندی می شوند.

مهم ترین موارد خسارات محسوس و نامحسوس در رابطه با سیل را می توان به صورت زیر بیان کرد.

  • خسارات محسوس
    • خسارات مستقیم

تخریب تاسیسات و اماکن ، سیل گیری اراضی و تاسیسات و آسیب دیدن و یا تخریب کامل آن ها ، آب بردگی اراضی کشاورزی در حاشیه رودخانه ها و گسترش بستر رودخانه ها و خسارات ناشی از آب گرفتگی اراضی کشاورزی و یا محصولات صنعتی کارخانه ها را می توان از نمونه های خسارات مستقیم برشمرد.

  • خسارات غیرمستقیم

قطع موقت راه های ارتباطی و کاهش تولید، افزایش هزینه ناشی از استفاده از راه های ارتباطی دیگر، احداث راه های موقتی، افزایش هزینه های درمانی و خدماتی مانند واکسیناسیون و یا ضدعفونی منطقه و یا معالجه زخمی ها و همچنین تلفات انسانی را که می تواند براساس بیمه عمر و یا دیه مورد محاسبه قرار گیرد، می توان از نمونه های خسارات غیرمستقیم برشمرد.

  • خسارات نامحسوس

خسارات نامحسوس در محاسبات اقتصادی به راحتی قابل برآورد نمی باشند، ولی از اهمیت زیادی برخوردار بوده و باید به نحوی مدنظر قرار گیرند.

ایجاد مانع در راه رشد و توسعه منطقه ، ایجاد شرایط نامناسب بهداشتی در درازمدت، تشویق مردم به مهاجرت ناشی از ناامیدی، عدم اطمینان کافی مردم از نظر ایمنی و عدم توسعه صنعت گردشگری را نیز می توان از نمونه های خسارات نامحسوس دانشت.

  • خسارات زیست محیطی سیل

جریان سیل بستگی به شرایط زیست محیطی منطقه داشته و به صورت متقابل نیز روی محیط زیست منطقه، تاثیر غالبا نامطلوب خود را می گذارد.

مهم ترین خسارات زیست محیطی ناشی از سیل که در پاره ای از موارد، به صورت خسارات محسوس بوده، قابلیت محاسبه ریالی دارد و گاهی نیز جزو خسارات نامحسوس تلقی می شود.

اما پس از رخداد هر یک از سوانح طبیعی، اولین دغدغه مردم و دولت ها، برآورد میزان خسارات جانی و مالی و جبران خسارات مالی وارده است.

2-3- ماده قانون ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ

ﻣﺎده واﺣﺪه – ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن “ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ” ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺒﺎدﻟﻪ اﻃﻼﻋﺎت، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻋﻠﻤﯽ و ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن راهﮐﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﯽ ﺟﻬت ﭘﯿﺸﮕﯿﺮي و ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﻃﻮﻓﺎن، ﺳﯿﻞ، ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ، ﺳﺮﻣﺎزدﮔﯽ، آﻓﺎت ﮔﯿﺎﻫﯽ، آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا، زﻟﺰﻟﻪ و ﻟﻐﺰشﻫﺎي ﻻﯾﻪ زﻣﯿﻦ، ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت آب درﯾﺎﻫﺎ و درﯾﺎﭼﻪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و اﻣﺜﺎل آن، ﺑﻪ رﯾﺎﺳﺖ وزﯾﺮﮐﺸﻮر و ﻋﻀﻮﯾﺖ وزراء و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ و ﻋﻀﻮﯾﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﺸﻮر، وزارت ﻧﯿﺮو،

وزارت ﮐﺸﺎورزي، وزارت ﺑﻬﺪاﺷﺖ، درﻣﺎن و آﻣﻮزش ﭘﺰﺷﮑﯽ، وزارت ﺟﻬﺎد ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ، وزارت راه و ﺗﺮاﺑﺮي، ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ، ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ، وزارت ﻣﺴﮑﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزي، ﻣﺆﺳﺴﻪ ژﺋﻮﻓﯿﺰﯾﮏ، ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ، ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻨﮕﻠﻬﺎ و ﻣﺮاﺗﻊ، وزارت ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و ﻫﺮ وزارﺗﺨﺎﻧﻪ، ﻣﺆﺳﺴﻪ، ﻧﻬﺎد و ﻧﯿﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ و ﯾﺎ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﮐﻪ رﯾﺎﺳﺖ اﯾﻦﮐﻤﯿﺘﻪ ﺣﺴﺐ ﺿﺮورت ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺑﺪاﻧﺪ، ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽﮔﺮدد.

تبصره 1-ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت داﻣﻨﻪدار ﺑﺮ روي ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﮐﺸﻮر، ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ آﻧﻬﺎ، ﭘﯿﺶآﮔﺎﻫﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮاي اﻋﻼم وﺿﻌﯿﺖ اﺿﻄﺮاري و ﻧﺤﻮه ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﯾﺎ ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرﺗﻬﺎ، ﮐﻤﯿﺘﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺧﻮاﻫﺪ داد.

تبصره 2-ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ اﻋﺘﺒﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻃﺮح ﻫﺎي اﯾﻦ ﮐﻤﯿﺘﻪ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ در ﻗﺎﻟﺐﻃﺮح ﻫﺎي ﻣﺼﻮب دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺮﺑﻮط ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

ﺗﺒﺼﺮه 3 – وزﯾﺮ ﮐﺸﻮر، دﺳﺘﻮر ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﻤﯿﺘﻪﻫﺎي اﺳﺘﺎﻧﯽ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﻼﯾﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ را ﺑﻪ رﯾﺎﺳﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪار، ﺑﺮاي ﻫﺮ اﺳﺘﺎن، ﺑﺎ وﺿﻌﯿﺖ ﻓﻮق ﺻﺎدرﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد.

ﺗﺒﺼﺮه 4 – وزارت ﮐﺸﻮر ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﻫﺮ 6 ﻣﺎه ﯾﮏ ﺑﺎر ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت و راه ﺣﻞ ﻫﺎي ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدي را ﺑﻪ اﻃﻼع دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎياﺟﺮاﯾﯽ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻤﻬﯿﺪات ﻻزم و ﮐﻠﯿﻪ ﮐﻤﯿﺴﯿﻮن ﻫﺎي ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮراي اﺳﻼﻣﯽ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ .

تبصره 5-آﯾﯿﻦﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﯾﯽ اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﮐﺸﻮر ﺑﺎ ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﯽ ﺳﺎﯾﺮ اﻋﻀﺎء ﮐﻤﯿﺘﻪ ﺗﻬﯿﻪ و ﺑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻫﯿﺄت وزﯾﺮان ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ .

تبصره6- ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ ﻣﺠﺎز اﺳﺖ ﺑﺨﺸﯽ از اﺧﺘﯿﺎرات ﺧﻮد را ﺑﻪ ﮐﻤﯿﺘﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﯽ ﯾﺎ اﺳﺘﺎﻧﯽ ﺗﻔﻮﯾﺾ ﻧﻤﺎﯾﺪ .

 

در بخش خسارات مالی وارده، بیمه بهترین راه جبران این خسارات، پس از رویداد هریک از سوانح است. اما ميزان بهره‌گيري از اين وسيله در جوامع مختلف متفاوت است. از آنجا که رابطه متقابل بيمه و رشد و توسعه اقتصادي کشورها بر اساس مطالعات علمي و آماري به اثبات رسيده است، بنابراين ميزان بهره گيري از بيمه در جوامع مختلف، ارتباط مستقیم با درجه رشد و توسعه اقتصادي و فرهنگي آنها دارد و در نتيجه نقش بيمه در جبران خسارت ناشي از حوادث طبيعي نيز از اين امر مستثني نيست.

در مورد خسارات زلزله و سيل که ابعاد آن در مواردي بسيار وسيع و آثار آن می تواند به فاجعه تبدیل شود، بيمه به شکل کلاسيک آن، تنها قادر به جبران بخشي ناچيز از اين خسارات مي باشد. مگر آنکه مدل هاي ديگری برای جبران خسارت نيز در کنار انواع معمول بيمه به کار گرفته شود. (ملک محمدی، 1378)

استفاده از روش هاي بيمه کلاسيک (روش صنعت بيمه) در جبران خسارات ناشي از سوانح طبيعي در حد بسیار محدود، ابتدایی و غیر منطقی است. از سوي ديگر بي توجهي به نقش بيمه و به کار نگرفتن آن نيز کاري منطقي نيست، زيرا در حادثه اي که ممکن است، آسیبی جبران ناپذير به زندگي و معيشت گروه بيشماري از مردم و اقتصاد عمومي کشور وارد شود، استفاده از هر وسيله اي که بتواند بخشي هر چند ناچيز از نابساماني ها را برطرف نمايد ضروري است، کما اينکه به دنبال حوادث فاجعه آميز، دولت ها حتي از کمک هاي کوچک و ناچيز که توسط افراد جامعه و سازمان هاي مختلف کمک رساني داخلي و خارجي اهداء مي شود، بي نياز نمي باشند (ملک محمدي و تجريشي، 1378)

در کشور ما تا کنون مطالعات محدودي در زمينه به دست آوردن روش مناسب براي اجراي برنامه بيمه سوانح طبيعي انجام گرفته است. شرکتهاي بيمه نرخ تجربي ثابت از ارزش اموال بيمه شده، 2/0 در هزار، را براي خانه هاي مسکوني همراه با بيمه نامه آتش سوزي، در صورتي که فرد مايل باشد، اعمال مي کنند (صالح پور، 1375). اين نرخ که همان روش کلاسيک صنعت بيمه مي باشد به صورت ثابت براي تمام مناطق يک شهر اعمال شده و کم يا زياد بودن خطرات و خسارات احتمالي و بالقوه سوانح طبيعي در نظر گرفته نمي شود.

با توجه به اين موارد هيچگونه علاقه اي نيز در خانوارهاي شهري براي استفاده از اين بيمه ايجاد نشده است. با توجه به مطالب ذکر شده انجام تحقيقات در زمينه بيمه سوانح طبيعي و نقش صنعت بيمه در جبران و کاهش خسارات ناشي از سوانح طبيعي همچنين تهيه دستورالعمل هائي براي تعيين نرخ بيمه سوانح طبيعي در مناطق واقع در خطر در مناطق شهري و روستائی ضروري مي باشد.

در كشور ما با توجه به ديد حاكم و بدون مطالعه علمي، تحقيقات ميداني و مرور ادبيات و بررسي تطبيقي در ساير كشورها به ويژه كشورهاي سانحه خيز، بيمه سوانح طبيعی به جاي اينكه نقش پيشگيري از تبعات مادي ناشي از سانحه را داشته باشد به جبران خسارت آن هم در حد بسيار ابتدايي و ناقص تبديل شده است. در واقع بيمه سوانح طبيعی به جاي تشويق مردم جامعه به بهسازي و حركت در جهت اصلاح شرايط ساخت و ساز، به پشتوانه اي كاذب براي اطمينان مردم به جبران خسارت تبديل شده است، در حالي كه بيمه سوانح طبيعی در بسياري از كشورها از جايگاه ويژه اي در جهت كاهش خسارت برخوردار است (همتي، 1385).

آنچه که باید به آن توجه داشت، نقش جامعه در بیمه سوانح طبیعی علی الخصوص سیل و زلزله است، به این معنا که فقط نباید شرکت های بیمه گذار را مسؤول دانست، بلکه بایستی جامعه نیز به این درک و فرهنگ برسد، که برای جبران خسارات ناشی از سوانح طبیعی باید برای تهیه بیمه نامه، اقدام و هزینه های مربوط به آن را پرداخت کرد.

تجربه ها نشان می دهد، که جوامع در کشورهای درحال توسعه، اغلب پس از رخداد سوانح طبیعی مصمم به اخذ بیمه نامه سوانح طبیعی می شوند و معمولا در فاصله زمانی کم، این مساله را فراموش می کنند.

لایحه “صندوق بیمه حوادث طبیعی” که توسط بیمه مرکزی پیشنهاد شده سال‌ها بین صنعت بیمه، دولت، مجلس و شورای نگهبان در حال رفت و برگشت است و تقریباً به نتیجه نهایی نزدیک شده و با یک هماهنگی دولت ، مجلس و شورای نگهبان شکل گیری آن قابل انجام است.

تأسیس این صندوق نظیر آنچه در ترکیه، ژاپن، آمریکا و چند کشور زلزله خیر دیگر انجام گرفته است انقلابی در بیمه زلزله کشورمان خواهد بود و مشارکت صنعت بیمه، دولت و مردم در ارائه پوشش بیمه ای اجباری و اختیاری را برای حوادث طبیعی فاجعه آمیز به بار خواهد آورد. در حال حاضر با توجه به وضعیت خرید بیمه اختیاری زلزله نمی‌توان انتظاری بیشتر از آنچه که وجود دارد از پوشش‌های بیمه زلزله داشت بیش از ۸۵ درصد واحدهای مسکونی بیمه آتش سوزی را به عنوان بیمه ای که در برگیرنده بیمه زلزله است، ندارند.

تجربه نشان داده است در کشور ما اجباری کردن برخی از بیمه‌ها در توسعه و استفاده از آن نقش داشته است . بیمه‌های شخص ثالث، حوادث راننده، عمر کارکنان دولت، حوادث دانش آموزی و درمان از جمله مواردی است که با نوعی از اجبار همراه بوده و در کشورمان رواج یافته است و در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد پرتفوی بیمه‌ها را در بر می‌گیرد.

در قانون تشکیل صندوق بیمه حوادث طبیعی دو نوع بیمه پایه اجباری و تکمیلی اختیاری تعریف شده است که شامل حوادث زلزله، سیل، طوفان، صاعقه، سنگینی برف، رانش زمین ،ریزش کوه و سونامی می‌شود. حق بیمه پایه و تعهد بیمه‌گر پایه، که صندوق خواهد بود، توسط شورای عالی بیمه تعیین می‌شود و سطح زیر بنای واحد‌ها تأثیری در تعهد بیمه‌گر و حق بیمه پایه ندارد از این رو این واحدها می‌توانند بیمه تکمیلی حوادث طبیعی را نیز از شرکت‌های بیمه بازرگانی خریداری نمایند.

 

2-4-وظایف شرکت ها و موسسات بیمه

تمام حوادث و بلاهای طبیعی دو گونه خسارت وارد می کنند:

  • خسارت اول خسارت غیر مالی بوده که شامل فوت،نقص عضو،جراحات عمقی و سطحی و… یکی از افراد خانواده یا جامعه می شود که به دنبال ان شاهد در هم ریخته شدن بنیان خانواده خواهیم بود که این نوع خسارت با مسائل مالی و پولی قابل جبران یا ارزیابی نخواهد شد.
  • خسارت دوم خسارتی است که به ابنیه ها،جاده ها،محصولات کشاورزی،دام ها و طیور و … وارد شده است که به وسیله بیمه می توان خسارات مالی ناشی از این بلاها را جبران کرد.

بدون شک ممکن است که هزینه های ناشی از این خسارات بوجود امده توسط این بلاهای طبیعی ان قدر وسعت داشته باشد که از تحمل یا توان یک یا چند موسسه بیمه خارج باشد اما این جای نگرانی ندارد چرا که موسسات بیمه از طریق یک نوع رابطه ای که به بیمه اتکائی معروف است به یک سیستم جهانی متصل هستند که در صورتی که این نوع خسارات وارده از توان ان ها بیشتر باشد این هزینه بین شرکت های بیمه جهانی سرشکن می شود و نهایتا سهم هر شرکت بیمه را به میزانی می رسانند که متناسب با توان مالی ان شرکت باشد.

از ان جایی که ممکن است در طی یک یا چند سال حادثه یا بلایای طبیعی رخ ندهد درامد حاصل از این مدت در کشور هایی که فعالیت های بیمه ای دارد تبدیل به یک منبع مالی عظیمی می شود، که البته شرکت های بیمه ان را ثابت و راکد نمی گذارند و از ان ها به عنوان یک منبع برای سرمایه گذاری و یا به صورت وام در اختیار شرکت های عمرانی و تولیدی و صنعتی قرار می دهند.

سرمایه گذاری ذخائر مزبور به هر صورت که باشد نقش بسیار موثری در توسعه اقتصادی کشور و بالقوه در بنیه مالی آن دارد.

در هنگام وقوع حادثه یا بلا وﺳﻌﺖ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺣﺪي زیاد اﺳﺖﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻣﮑﺎﻧﺎت دوﻟتی، ﻣﺸﺎرﮐﺖ آﺣﺎد ﻣﻠﺖ را در ﮐﻤﮏ رﺳﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﻃﻠﺒﺪ و ﭼﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻤﻌﯽ از ﺳﻮي ﻫﻤﺎن اﻓﺮادي ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺻﺪﻣﻪ دﯾﺪه اﻧﺪ، اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻪ ﭘﺲ از ﺣﺎدﺛﻪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﻫﺴﺘﯽ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده اﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﭘﯿﺶ از آن ﯾﻌﻨﯽ در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ از ﻧﻌﻤﺖ ﺳﻼﻣﺖ، رﻓﺎه و وﺿﻊ ﻣﺘﻌﺎدل اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده اﻧﺪ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ اﯾﻦ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ از ﻗﺒﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﻮد آن ﻫﻢ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻖ ﺑﯿﻤﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻤﺎم آﻧﻬﺎﺋﯽ ﮐﻪ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﺑﻮده اﻧﺪ و اﯾﻦ ﺧﻮد ﻧﻮﻋﯽ ﭘﺲ اﻧﺪاز ﺑﺼﻮرت دﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ است.

مزایا ومعایب بیمه سیل:

مزایا و معایب ان به عوامل متفاوتی همچون اختیاری و اجباری بودن آن و نوع آن و یارانه ای و غیریارانه ای و… آن بستگی دارد.

2-4-1-مزایا

  • برقراری ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻼب ﮐﺎﻫش ﺗﻘﺎﺿﺎ ازﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي اﻣﺪاد رﺳﺎن را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد .اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ اﻋﺘﺒﺎرات ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي اﻣﺪاد رسان مثل ستاد حوادث غیر مترقبه و نیز جمعیت هلال احمر برای حوادث دیگر صرف گردد.
  • میﺘ­ﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﯿﻞ ﮔﯿﺮ ﺟﻬﺖ ﭘﺲ اﻧﺪاز ﺑﺮاي ﺧﺴﺎرات آﯾﻨﺪه ﺳﯿﻞ(ﺧﺮﯾﺪ ﺑﯿﻤﻪ) ﺷﻮد.
  • بیمه سیلاب باعث تقویت سایر اهرم های سیاست گذاری مدیریت سیل در اراضی خطرپذیر می شود.
  • وﺟﻮد ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻼب ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮاي ﺗﺮﻣﯿﻢ ﺧﺮاﺑﯽ ﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﯿﻞ و ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺳﯿﻞ زدﮔﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﻨﺪ .رﻫﺎﺷﺪن از ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﻫﺎي ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﯾﮏ ﺿﺎﯾﻌﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﺿﺮﺑﻪ ﻫﺎي روﺣﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺷﻮد.
  • ﺑﺮ ﻗﺮاي ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻼب ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاري ﺑﺎ ﻓﻨﺎوري ﻫﺎ و ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺪﯾﺪ و ﺗﺸﺪﯾﺪ ﮐﺎرﺑﺮي ﻣﻨﺎﺳﺐ اراﺿﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﺑﺮاي ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ، ﮐﺸﺎورزان و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاران ﮔﺮﯾﺰان از ﺧﻄﺮﭘﺬﯾﺮي وﺟﻮد ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻼب، ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﯾﺎن وﻗﻮع ﺧﺴﺎرات ﺳﯿﻼب ﺑﻌﺪي را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﯾﮏ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ از اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﯿﻞ ﮔﯿﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.
  • ﺑﺎ ﻋﺚ اﯾﺠﺎد اﺷﺘﻐﺎل در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدد.
  • نگرانی های روحی و روانی ساکنین و نیز سرمایه گذاران مناطق سیل گیر را کاهش داده و باعث بهبود کیفیت زندگی انان می گردد.[5]

 

2-4-2-معایب

  • ﺧﺴﺎرات وﺧﺮاﺑﯽ ﻫﺎي ﺳﯿﻞ را ﮐﺎﻫﺶ ﻧﻤﯽ دﻫﺪ. ( ﻓﻘﻂ ﺧﺴﺎرات را در ﻃﻮل زﻣﺎن و ﺳﻄﺢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺨﺶ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ)
  • ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي اداري و ﻣﻌﺎﻣﻼﺗﯽ در ﺑﺮدارد.
  • ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي از ﻣﺮدم ﺑﯿﻤﻪ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﯾﺎ ﺑﯿﻤﻪ آﻧﻬﺎ در ﺳﻄﺢ ﭘﺎﺋﯿﻨﯽ ﺑﺎﺷﺪ. (در ﺣﺎﻟﺖ اﺧﺘﯿﺎري)
  • ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻞ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﻓﺮاد و ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺤﻠﯽ را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ در ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﯿﻞ ﮔﯿﺮ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﺗﺎ ﺣﺪي ﮐﻪ ﺧﻄﺮﭘﺬﯾﺮي آﻧﻬﺎ از ﺳﻮي ﺑﯿﻤﻪ ﺗﺮﻣﯿﻢ ﺷﻮد ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاري ﮐﻨﻨﺪ .در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺬاري ﻫﺎ ﺑﺎ دﻗﺖ اﻧﺠﺎ ﺷﻮد.
  • اﻏﻠب ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺧﻄﺮﭘﺬﯾﺮي ﺑﺮاي تعیین حق بیمه گران تمام می شود.[5]

 

2-5-چالش های بالقوه بیمه سیل

چالش های اصلی ارائه بیمه سیل در کشور های در حال توسعه را می توان به سه گروه عوامل جانبی ایجاد بیمه سیل،عوامل تقاضا و عوامل بازار و دولت تقیسم بندی کرد.در هر یک از این گروه ها،چندین دسته از معیارها وجود دارد که به صورت خلاصه به شرح زیر هستند

عوامل جانبی ایجاد بیمه سیل

  • دشواری ارزیابی ریسک و آسیب پذیری قبل از وقوع حوادث
  • دشواری برآورد خسارات بعد از وقوع حوادث
  • هزینه های بالای اداری
  • محدودیتهای دستیابی به بازارهای اتکایی
  • تغییرات جهانی آب وهوا

عوامل جانبی تقاضا:

  • حق بیمه بالا به علت محدودیت ریسکهای جمع آوری شده
  • آگاهی و اطلاعات محدود
  • مسائل مخاطرات اخلاقی
  • درامد کم

عوامل بازار و دولتی:

  • عدم وجود سیاستها و قوانین مرتبط
  • عدم وجود طرح شفاف همکاری بین دولت و بخش خصوصی[4]

 

چه بیمه سیل تحت حمایت دولت باشد یا نباشد،ما می توانیم در کل مدل های بیمه ملی را به 4 طبقه تقسیم بندی کنیم :

  • دولتی و اجباری(فرانسه)
  • دولتی و اختیاری(امریکا)
  • خصوصی و اجباری(انگلیس)
  • خصوصی و اختیاری(المان)[11]

 

3-نتيجه گيري

در کشور ما بسیاری از بیمه ها که سابقه طولانی دارند ان طور که باید مرد استقبال کامل قرار نگرفته اند، به همین علت به نظر می رسد در مورد بیمه سیل لازم است حداقل برای یک یا چند دوره بصورت یارانه ای این طرح اجرا شود که این مسئله باعث تشویق و ترویج خرید بیمه در بین مردم می شود.همچنین اگر بیمه به بخش خصوصی سپرده شود ان گونه که در بسیاری از کشورهای توسعه یافته اتفاق افتاده صورت پذیرد بسیار بهتر از ان است که همچنان بخش دولتی سکاندار این مسئله باشد اما باید توجه داشت که دولت در طول این مسیر ناظر این امور باشد.

یکی از مهم ترین اهداف سازمان های مدیریت بحران،اینده نگری ان ها در مسئله بحران می باشد. ضروری است برای شهرها با ریسک بالای سیلاب طرح هایی به منزله ی کنترل و مهار سیلاب تهیه گردد. یکی از این امور، صنعت بیمه می باشد که نقش بسیار مهمی بعد از وقوع سیل به منظور احیای دوباره منطقه ایفا می کند. یکی از موارد بسیار مهم در تدوین بیمه سیل، وجود اطلاعات کافی در مورد سیل است.

در کشورهای توسعه یافته سابقه سیل، میزان سیل دوره ای، بارش، دبی و… جمع اوری می شود و با توجه به آن نقشه پهنه بندی سیل تهیه می شود. در تدوین بیمه به گونه ای باید این کار انجام گیرد که هم به نفع مردم باشد و هم به نفع شرکت های بیمه تا در موقع بحران باعث کاهش نگرانی ها گردد. بهترین و منطقی ترین روش برای بدست اوردن میزان حق بیمه این است که براساس میزان خطرپذیری تهیه شود، طبق این طرح مناطقی که ریسک بالایی دارند حق بیمه این مناطق نسبت به مناطقی با خطر پایین تر بیشتر می شود. در آخر هم بهتر است که این بوروکراسی یا دیوانسالاری حاکم بر فرایند انعقاد قرارداد بیمه و کاهش زمان تعیین و پرداخت بیمه کاهش یابد.

 

 

4-منابع

[1] ملک محمدی, بهرام و مسعود تجریشی، ۱۳۸۵، روش مناسب اجرای برنامه بیمه سیل در مدیریت بحران سیلاب در مناطق شهری، دومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی، تهران

[2]ترکمانی،جواد،1378، تاثیر بیمه بر کاهش ریسک گندم کاران

[3] اقاعباسی،ناصر،1386، بررسی نقش بیمه در تولید دامداران استان کرمان

[4] اسماعیلی،سید محمدرضا،عزیز نصیری،سمانه،بررسی جایگاه بیمه سیل و نحوه ارائه کارامد ان در ایران

[5] درویشی, مجید؛ مهدی بیات؛ رضا شعبانی و مریم یونسیان، ۱۳۹۵، تبیین جایگاه بیمه سیلاب و کاهش آسیب پذیری ناشی از آن، سومین کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE در شریان های حیاتی، صنایع و مدیریت شهری، تهران

[6] قانون تشکیل کمیته ملی کاهش اثرات بلایای طبیعی،1370

[7] شاکرین،مهدی،1371،نقش بیمه در جبران خسارات بلایای طبیعی،فصل نامه بیمه مرکزی ایران

[8] Mechler R, Linnerooth-Bayer J, Peppiatt D. Disaster insurance for the poor? A review of microinsurance for Natural disaster risks in developing countries. ProVention Consortium; 2006.

[9] Australian government, 2011, Reforming flood insurance, a proposal to improve availability and transparency, consultation paper.

[10] Mohan P, Thomson MK, Das A. Modeling Flood Insurance Penetration in the European Non-Life Market: An Overview. InEGU General Assembly Conference Abstracts 2012 Apr (Vol. 14, p. 8596).

[11] Forecasting I. Pakistan flood event recap report. Aon Benfield. 2010 Aug 31.

[12] Ramirez JA. Prediction and modeling of flood hydrology and hydraulics. Inland flood hazards: Human, riparian and aquatic communities. 2000 Jul 3:498.

[13] Messner F, Meyer V. Flood damage, vulnerability and risk perception–challenges for flood damage research. InFlood risk management: hazards, vulnerability and mitigation measures 2006 (pp. 149-167). Springer, Dordrecht.

[14] Carter NT. Flood risk management: Federal role in infrastructure. Congressional Research Service, Library of Congress.

[15] Re S. Flood—an underestimated risk: inspect, inform, insure. Zurich, Switzerland. 2012.

[16] Mileti , D.S. 1999, Disasters by design, NAS Joseph Hentry Press, Washington, D.C.USA.

[17] جعفری, پریسا؛ عبدالرضا بهره مند و حسین زینی وند، ۱۳۹۵، نقش بیمه سیل درمدیریت بحران سیلاب، دومین کنگره سراسری در مسیر توسعه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان، گروه آموزش و پژوهش شرکت مهندسی باروگستر پارس، دانشگاه فرهنگیان استان گلستان

[18] موسوی, شهرام؛ سعید ایمانی؛ حسین حکمتی فر و رامین رستمی، ۱۳۸۵، ارزیابی ریسک سیلاب بمنظور تعیین نرخ بیمه سیل، هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه، اهواز، سازمان آب و برق خوزستان، دانشگاه شهید چمران اهواز

[19] صالحی, اصغر و سیامک شهابی، ۱۳۸۹، نقش بیمه سیلاب در مدیریت سیل، اولین کنفرانس ملی مدیریت سیلابهای شهری، تهران

[20] ایین نامه شرایط واگذاری زمین به اسیب دیدگان از جریان سیل کشور،1366.

مطالب مرتبط:

ارزیابی آسیب پذیری آبخوان دشت سلفچگان- نیزار با استفاده از روش SINTACS- مجتبی علی مددی

 

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % % % % % %
Call Now Button