ارزیابی خدمات شهری وتوسعه پایدار گردشگری در اصفهان با استفاده ازمدل …

0

گردشگری موسی دهقانی / نرگس محمدزاده

گردشگری فعالیتی است با ابعاد اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی ،محیطی وسیاسی به نحوی که غالب شئونات زندگی  انسان را شامل می گردد.(معصومی ،1385) امروزه از صنعت گردشگری به عنوان یک بازوی قدرتمند جهت افزایش درآمد وفقرزدایی کشور های در حال توسعه نام برده می شود.(مهدی نژاد ،383) ایران با وجودی که بر اساس ضوابط یونسکو جزء کشور برجسته باستانی  و تاریخی جهان قرار دارد. از نظر میزان پژوهش گردشگر ودر آمد گردشگری حتی در شمار 40 کشور نخستین جهان نیز جای ندارد.(سازمان ایران گردی ،1380) این صنعت  آنچنان  در توسعه اقتصادی اجتماعی کشورها اهمیت دارد که  اقتصاد دانان  آن را صادرات نامرئی نامیده اند.(رضوانی، 1374)خدمات گردشگری یکی ازنیازهای ثانویه بخش گردشگری است که هرشهربزرگ وتوریستی به آن نیازدارد.قرارگیری خدمات گردشگری درفضای شهر بسته به پراکنش وتوزیع فضاییی آنها می تواند کاهش یاافزایش فضای خدماتی وتغییرالگوی رفتارگردشگران رابه همراه داشته باشد.شهرتاریخی اصفهان که جزء 5شهر بزرگ فرهنگی وتاریخی کشور است.به دلیل جذابیت های گردشگری متعدد ومتنوع خود،مرکز وقطب گردشگری استان است.(بیک محمدی،1386).مراکزخدمات  گردشگری شهر اصفهان در10سال گذشته را محدوده های کنونی منطقه 3,9تشکیل می داده ودر حال حاضر نیزاین مناطق خصوصا منطقه 3با موقعیت تجاری از جمله ویژگی هایی است که این منطقه را از حساسیت بالایی برخوردار کرده است.بسیاری ازنویسندگان ،گردشگری رایک فرصت منحصربه فرداقتصادی می دانند. درسالهای اخیر،گردشگری منبع درآمدسرشار درتجارت جهانی وعنصرمهمی دربهبودوتنظیم موازنه بازرگانی وترازپرداختهای بسیاری ازکشورها شده است(کاظمی،1386).مسافرت وگردشگری به عنوان یکی ازبزرگترین ومتنوع ترین صنایع درجهان به حساب می آیدوبسیاری ازکشورها این صنعت پویارابه عنوان  منبع اصلی درآمد،اشتغال ،رشدبخش خصوصی وتوسعه ساختار زیربنایی می دانند.این صنعت یکی ازپردرآمدترین سیستم های اقتصادی جهان است وهمواره عاملی برای بهبودوضع اقتصادی وفرهنگی به شمارمی رود(اطلس ملی گردشگری،1381).توسعه پايداري  به معناي مديريت استفاده از منابع طبيعي، انساني و اقتصادي در کنار حفاظت از محيط زيست، به گونه اي که پيشرفت اقتصادي، اجتماعي وسياسي جوامع را به دنبال داشته و ابعاد مخلتف توسعه انساني بويژه افزايش رفاه ناخالص را بصورت پايدار و مستمر براي نسل امروز و آينده بشر، به ارمغان آورد. عبارت توسعۀ پايدار، خود نوعي پارادوکس است، چرا که دو اصل ناسازگار، يعني “پايداري زيست محيطي” و “توسعۀ اقتصادي” را به يکديگر پيوند مي­دهد (محمدزاده:1394). توسعه گردشگري پايدار عبارت است از : گسترش اين صنعت و جذب گردشگران به کشور با استفاده از منابع موجود به گونه اي که ضمن پاسخ دادن به نيازهاي اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي و ضوابط قانوني جامعه و همچنين انتظارات گردشگران ، بتوان وحدت و يکپارچگي ، هويت فرهنگي و سلامت محيط زيست ، رشد اقتصادي و رفاه مردم و مهمانان آنرا به گونه اي متوازن و پيوسته تامين کرد( کوهن گوئل ، 1377) .خدمات شهری طیف وسیعی ازخدمات رادربرمی گیرد که هرکدام نیازخاصی ازشهروندان رابرای زندگی مطلوب درمحیط مصنوع برآورده می نماید(عسگری واسمعیلی،1380).

4- یافته های تحقیق

استان اصفهان با مساحت 106179کیلومتر مربع،حدود 6.25درصد از مساحت از کل کشور را به خود اختصاص داده است.مساحت شهر اصفهان نیز 17500هکتار می باشد.(شفقی،:1381)(شکل شماره 1.)شهراصفهان باجمعیتی بیش از1624838 نفر طبق سرشماری سال 1395 یکی ازشهرهای بزرگ وصنعتی کشورمحسوب می شود . جمعیت منطقه 3 شهراصفهان 111816ومنطقه 9شهراصفهان 69321 نفرمی باشد.(  آمارنامه شهراصفهان ،1395) بیش از 85درصد از جاذبه توریستی شهر اصفهان در بخش تاریخی ومرکزی شهر قرار گرفته اند.استقرارخدمات گردشگری شهر اصفهان بیشتر در مرکز شهر (منطقه 3)ودر محدوده بافت تاریخی قرار گرفته است.توزیع فضایی جاذبه های گردشگری بیانگر آن است که جاذبه ها بیشتر در محدوده تاریخی شهر در بخش  مرکزی شهر قرار گرفته اند وتوزیع فضایی هتل ها در شهر نیز نشان دهنده تمرکز آن ها در بخش مرکزی شهر(منطقه 3)است. از این رو مکان یابی و توزیع فضایی خدمات گردشگری با مراکز گردشگری وجاذبه های شهری منطبق است.توزیع فضایی خدمات گردشگری در شهر نشان می دهد که ارتباط بسیار نزدیکی بین بخش تاریخی وجاذبه های توریستی و بخش تجاری شهر (بخش تجاری سنتی چون بازارها وبخش تجاری جدید چون پاساژهای بزرگ ، فروشگاه های ومانند آن) وجود دارد.

.جدول شماره 1-سهم هریک ازخدماتگردشگری درمناطق 3و9

منطقه9

منطقه3

خدمات گردشگری

32/0

073/0

تجاری

121/0

005/0

اداری انتظامی

074/0

0084/0

بهداشتی- درمانی

124/0

0275/0

فرهنگی مذهبی

195/0

0067/0

پارک وفضای سبز عمومی

021/0

038/0

ورزشی

082/0

032/0

حمل ونقل وپارکینگ

053/0

07/0

گردشگری-پذیرایی-تفریحی

منبع(شهرداری اصفهان)

در جدول شماره1 مساحت هر یک از خدمات گردشگری مناطق 3و9نسبت به کل  شهر اصفهان آورده شده است .بر طبق رتبه بندی که بر روی خدمات گردشگری انجام شده است به ترتیب پارک منطقه 3 رتبه اول ودر منطقه 9رتبه 7 را به خود اختصاص داده است.خدمات فرهنگی درمنطقه 3 رتبه دو ودر منطقه 9 رتبه پنجم را دارا میباشد.خدمات اداری منطقه 3رتبه سه ومنطقه 9 رتبه هشت،خدمات تجاری منطقه 3 رتبه چهار و منطقه 9 رتبه اول را به خود اختصاص داده است.خدمات حمل ونقل منطقه 3رتبه پنج ودر منطقه 9 رتبه چهار ،خدمات بهداشتی هر دومنطقه رتبه ششم ، خدمات پذیرایی وتفریحی منطقه 3رتبه هقتم  ودر منطقه 9 رتبه دوم وخدمات ورزشی  منطقه 3رتبه هشتم ودر منطقه 9 رتبه سوم را به خود اختصاص داه است.

2-1-مدلSwot

جدول شماره2- نظام تحلیل ارزیابی خدمات گردشگری برپایه مدل (swot)

                                                   تحلیل خدمات گردشگری

موضوعات

 

تحلیل وتوسعه

معابرتاریخی وفضاهای بازشهری ارزشمنددربافت تاریخی شهر

وجودبناهای متعدد باارزش تاریخی دربافت

وجودفضاهای بازسبز وباغها

وجودچشم اندازهای زیبا وبی نظیر دربافت تاریخی

ارزش جهانی بناهای تاریخی موجود دربافت تاریخی

وجودبناهای تاریخی مناسب برای تغییرکاربری

وجوداراضی فرسوده برای کاربری های مناسب تفریحی گردشگری

قرارگیری بافت تاریخی درمرکزشهراصفهان به عنوان قلب تپنده گردشگری اصفهان

دسترسی آسان به بافت تاریخی

وجودپتانسیل هابرای ایجادشبکه های پیاده راهی

 

 

 

 

 

)s)نقاط قوت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عوامل داخلی

کمبودفضاهای تفریحی دربافت تاریخی شهراصفهان

عدم تناسب کاربری های جدیدباکاربری های قدیمی دربافت تاریخی

نبودکاربری های همگانی(فرهنگی- هنری، اقامتی، اوقات فراغت) متناسب باظرفیت گردشگری منطقه

عدم وجود راهنمایان وکارکنان آموزش دیده دربخش گردشگری

نامناسب بودن تاسیسات وتجهیزات رفاهی درمنطقه

کمبودعلائم وراهنمای گردشگری وشهری دربافت تاریخی

فقدان پارکینگ های عمومی مناسب برای کاستن تردد دربافت تاریخی

ضعف مدیریت ترافیک درمعابرتاریخی باارزش بافت تاریخی شهر

 

 

 

(w)نقاط ضعف

وجودخانه های قدیمی دربافت تاریخی جهت ایجاد مراکز فرهنگی واقامتی

وجودفضاهای بازشهری ارزشمند(میدانها،معابرتاریخی و…)

وجودکانونها شهری ارزشمند ومستعدبرای کاربری های عمومی

تمرکز وپویایی فعالیتها وکاربری های اقتصادی درجوار بافت تاریخی شهر(بازار)

تمرکز وتحرک فعالیتها ی اداری  تجاری درجوار بافت تاریخی

وجودفضاهای بازشهری ارزشمند(میدانها،معابرتاریخی و…)

 

 

 

 

(O)فرصتها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عوامل خارجی

عدم توجه به ارزشمندی  محیط های شهری تاریخی درساخت  وسازهای جدید دربافت تاریخی شهر

وجودبافتهای فرسوده دربافت تاریخی شهر

تراکم بیش ازحدوشلوغی در محدوده های تاریخی

حضورکاربری های نامناسب دربافت تاریخی شهر

ایجادکاربری های ناسازگارهمجوار بناهای تاریخی

نبودآموزش کافی توسط دولت جهت آگاهی رسانی به ساکنین محلی وهدایت آنها جهت رشدوتوسعه گردشگری

عدم توجه به نگهداری ازآثارتاریخی

توسعه ساخت وسازهای ناهمگون دربافت تاریخی

محدود بودن فضاهای بازجمعی خدمات اجتماعی جهت زندگی دربافت تاریخی به مثابه مرکزاصلی شهر

 

 

 

 

 

 

 

)t)تهدیدها

ادامه مقاله

 مقاله مرتبط

 

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % % % % % % % %
Call Now Button