گرد وغبار و پیآمد های آن بر سلامت انسان و محیط زیست-مرضیه کلاه کج- مرکز مهندسی عطران

0

یافته های جدید طی دو دهه اخیر نشان می دهد که ذرات گرد و خاک بیش از آنکه تصور می شود برای انسان مضر است. گرد و غبار از پدیده های جوی است که آثار و پیامدهای زیست محیطی نامطلوبی برجای می گذارد. همچنین یافته ها نشان می دهد استنشاق هوای آلوده به ذرات گرد و غبار باعث نفوذ این هوا به کیسه های هوایی، بی نظمی ضربان قلب (آریتمی)، حملات قلبی و مشکلات تنفسی و ضعف در بینایی و حساسیت های پوستی شده است.

که از متداول ترین آن ها در ایران به خصوص خوزستان، بیماری های تنفسی می باشد. همچنین تنفس غلظتهای بالای کربنات کلسیم، سیلی ،رس و… موجود در ذرات گرد و غبار منجر به عطسه و سرفه های طولانی می گردد. مطالعه فیزیکی و شیمیایی این ذرات نشان می دهد که این ذرات درای ترکیب پیچیده ای از عناصر شیمیایی و میکروارگانیسم های مضر هستند.

طبق آخرین پژوهش های دانشگاه نیویورک نشان می دهد تماس طولانی با ذرات ریز گرد و غبار فاکتوری مهم در مرگ و میر دراثر سرطان ریه و بیماریهای قلبی است. به طور کلی می توان گفت که شناخت ماهیت و مواد تشکیل دهنده ذرات معلق و تأثیراتی که گرد و غبار بر زندگی و سلامت انسانها دارد، کمک زیادی به ما می کند تا در برابر وجود مقادیر بالای گرد و غبار موجود در هوا با مدیریت صحیح و استفاده از بهترین روشها، بهترین راه را ب

رای کاهش گرد و غبار و مقابله با آن به کار گیریم و در کاهش خسارات ناشی از آن موفق باشیم. وجود ذرات معلق به همراه ریزگردها در هوای استان های مرزی غرب و جنوب غرب کشور مسئولین را به فکر چاره جویی برای مبارزه با این مشکل اساسی انداخته است. در کشور ما چند سالی است که این پدیده دامن گیر مناطق وسیعی شده است و استان خوزستان ایلام وکرمانشاه به دلیل شرایط خاص ژئومورفولوژی، اقلیمی و همجواری با عراق از کانون های اصلی می باشد. در این چند سال ریزگرد ها باعث بیماریهای مختلفی

برای ساکنین این استان ها ازجمله کودکان و سالخوردگان شده است. هدف اصلی این مقاله تدبیر و چاره اندیشی اساسی و بسیج همگانی مردم و مسولان زیربط و وزارت خانه های مختلف بین المللی در باره این مشکل وتلاش روزافزون برای نابودی این ریزگرد های خطرناک و برگرداندن آسایش به مردم عزیز ایران است. همچنین از آنجاییکه بررسی و مطالعه گرد و غبار و ارائه راهکار مناسب جهت کاهش اثرات منفی آن در حال حاضر اهمیت والایی دارد

پژوهش حاضر ضمن بررسی علل داخلی ایجاد گرد و غبار و بیماری های ناشی از آن، به ویژه استان های در معرض گرد و غبار، همچنین رابطه مستقیم بین افزایش در غلضت گرد و غبار و افزایش مبتلا به بیماری های تنفسی می کند و نیز پیشنهادات و راههای پیشگیری از آن ذکر می شود.

کلمات کلیدی:

ریزگردها، سلامت، بهداشت، انسان،راهکارها

مقدمه:

گرد و غبار به عنوان یکی از مهم ترین اشکال آلودگی های جوی  از ابعاد مختلف مورد توجه محققان قرار گرفته است.پدیده گرد و غبار رویدادی طبیعی است ودر بخش هایی از جهان که دارای مناطق خشک بیابانی وسیع هستند ایجاد میشود (فراست و همکاران1390).

اثرات پدیده گردو غبار ممکن تا مسافت 4000کیلومتری از منبع اصلی تداوم داشته باشد و سبب بروز اثرات  نامطلوب زیستی و خسارات فراوان در زمینه های کشاورزی ،صنعتی ،حمل و نقل و سیستم های مخابراتی گردد (گوهردوست و همکاران 1390).

در سال های اخیر در مناطق خشک ونیمه خشک جهان که از میانگین بارش کمی برخوردار هستند پدیده گرد و غبار به طور جدی ،نگران کننده می باشد.

با توجه به اينكه كشور ايران و همسايه هاى غربى آن در كمربند خشك و نيمه خشك جهان قرار گرفته اند و بيش از دوسوم مساحت ايران در اقليم خشك و نيمه خشك است، و از طرف ديگر ميانگين بارش سالانه در كشور نصف ميانگين بارش سالانه در جهان است، كشور ايران و به ويژه شهرها و استان هاى مرزى غرب و جنوب غرب

كشورمان همانند ايلام، كرمانشاه، خوزستان داشته است)شجاعی1390) در معرض وقوع پديده گرد و غبار هم در مقياس محلى و هم در مقياس منطقه اى و جهانى قرار دارد.

مناطق غرب كشور به دليل موقعيت جغرافيايى و اقليمى و نزديكى به بيابان هاى كشورهاى مجاور مانند عراق، سوريه و عربستان، بيشتر در معرض سامانه هاى گرد و غبار هستند. به خصوص آنكه اكثر سامانه هاى جوى از شمال غرب، غرب و جنوب غربى به كشور وارد مى شوند؛

از اين رو بررسى، مطالعه و همچنين شناخت تركيبات شيميايى و فيزيكى ريزگردها و خاك ناشى از آن به منظور منشاء يابى و تعيين عناصر مضر و در نهايت سياستگذارى و برنامه ريزى براى رفع آن به صورت پيمان هاى منطقه اى كه در حوزه سياستگذارى و همكارى خارجى معنا مى يابد، بسيار ضرورى است.

بحث و بررسی:

  • علل و نحوه پیدایش گرد و غبار

بررسی فرایند گرد و غبار در ایران نشان م یدهد که در کنار عوامل طبیعی به وجود آورنده توده گرد و غبار، فاکتورهای محیطی نیز در بروز این پدیده مخاطره آمیز و پایداری و تداوم طولانی آن دخیل هستند. وجود مناطق بیابانی با پوشش گیاهی تنک و بارندگی کم از مشخصه های اصلی سرزمین های واقع در عرض های پائین جغرافیایی است که موجب ایجاد شرایط آب و هوای بسیار گرم و خشک در این مناطق و پیدایش بادهای موسمی در فصول گرم سال می شود.

این بادها که در اثر اختلاف فشار و اختلاف شدید دمای شب و روز مناطق بیابانی و صحراها به وجود می آیند، می توانند ذرات حاصل از فرسایش بادی خاک را از سطح زمین بلند کرده و به حالت معلق در آوردند. تأثیر جریانهای هوایی موجب میشود تا این ذرات معلق در هوا به حرکت درآمده و طوفان های شن و گرد و غبار در مناطق صحرائی و حواشی آنها ایجاد گردد.

این یک فرایند طبیعی است که منشاء سطحی داشته و در تمامی بیابان ها و صحراهای دنیا از جمله صحراهای عربستان، عراق، کویت و بخش های جنوبی ایران به صورت موسمی به ویژه در فصول گرم سال رخ می دهد. گرد و غباری که بدین ترتیب به وجود می آید، تداومی دراز مدت و چندروزه دارد به طوری که حداکثر 20 تا 50 روز از سال را دربرمی گیرد

و برخلاف طوفان شن که بیشتر ذراتی به بزرگی ماسه (mm 0/15-0/35) را از سطح زمین تا ارتفاع 15 متری بلند کرده و با سرعت 16 کیلومتر در ساعت به حرکت در می آورد، باد به وجود آورنده گرد و غبار ذراتی بسیار ریز را تا ارتفاع 900 تا 1800 متری بلند نموده و به دلیل ریز و سبک بودن ذرات، م یتواند مدت زمان بسیار طولانی، آ نها را به حالت معلق نگه داشته و با سرعت 40 تا 80 کیلومتر در ساعت در یک منطقه بسیار وسیع پراکنده سازد.

خشکسالی های مداوم چند سال اخیر سبب شده که مناطق بیابانی در سطح تمامی کشورهای یاد شده، افزایش یافته و پدیده گرد و غبار با شدت و تداوم بیشتری ظاهر گردد که در این میان دخالت عوامل محیطی نیز موجب گسترش وسیع آن گردیده است. به طوری که در اکثر کشورهای خاورمیانه به ویژه ایران، گرد و غبار به پدیده ای مخاطره آمیز و آلاینده تبدیل شده است (Marcal, 1980) .

بر اساس پژوهش هایی که مرکز پژوهش هوایی آمریکا NOAA در عراق انجام داده است، عامل اصلی شدت یافتن طوفان های شن مخصوصا گرد و غبار در ایران، گسترش بیابان در بخش های شرقی عراق به ویژه منطقه آل جزیره است . این منطقه در نزدیکی بغداد و در بین دو رودخانه فرات و دجله قرار گرفته که در روزگاران گذشته دارای تالابها و دریاچه های بی شماری بوده است. اما خشکسالی های مداوم

که از سال 91-1990 آغاز شده به همراه کاهش بارندگی و درصد رطوبت و عوامل محیطی همانند تقسیمات آبی انجام گرفته در بالادست رودخانه فرات توسط سوریه، ایجاد سد در چندین نقطه از رودخانه دجله توسط دولت ترکیه، استفاده بی رویه عراقی ها از آب رودخانه ها، دریاچه ها و حتی تالاب ها برای مصارف کشاورزی سبب شده تا تمامی دریاچه ها و تالاب های مناطق بیابانی مخصوصا منطقه آل جزیره کاملا خشک شود .

از سوی دیگر به همراه خشک شدن منابع آبی موجود، پوشش گیاهی و نیزارهای این مناطق نیز در پی خشکسالی های پی در پی، استفاده احشام و از همه مهمتر عوارض ناشی از جنگ عراق و آمریکا تقریبا به طور کامل از بین رفته است و بدین ترتیب ذرات بستر دریاچه ها و تالاب ها که بسیار ریز (در حد رس) هستند، به راحتی در مسیر حرکت بادهای قوی موسمی عراق به نام باد شمال (Shamal) قرار گرفته و به حالت معلق در آمده اند (Henley, 1990) .

این باد معروفترین باد موسمی عراق است که در اثر تداخل توده هوای گرمی که از سمت جنوب وارد عراق میشود با توده هوای سرد قطبی وارد شده از سمت شمال و اروپا به کشور عراق، پدید می آید و به خاطر قدرت دینامیکی زیادی که دارد، می تواند حجم عظیمی از ذرات ریز را از سطح زمین بلند کرده

و تا ارتفاع بسیار زیادی که گاهی به 2400-3000 متر هم می رسد، به حالت معلق در آورد. ذرات تشکیل دهنده چنین گرد و غباری شامل کوارتز (SiO2)، کلسیت (CaCO3) و ژیپس (CaSo4) است که می تواند در صورت پائین بودن رطوبت تا 10 روز در اتمسفر حالت تعلیق خود را حفظ کند (Henley, 1990) .

2- چگونگی گسترش گرد وغبار در ایران

همانطوری که گفته شد، باد شمال عراق اگرچه ذرات ریز را به حالت معلق در می آورد اما نمی تواند مسافت طولانی آن را حمل کند و این مهم توسط بادهای حاصل از تداخل توده هوای بزرگ شکل یافته در ارتفاعات ترکیه و ایران با توده هوای تشکیل شده در ارتفاعات عربستان، انجام م یگیرد

که به خاطر وقوع گرادیان یا اختلاف فشار موجود بین مناطق بیابانی شرق عراق با بخش های غربی و جنوبی ایران، جهت بادهای ایجاد شده به سمت مناطق غربی، جنوب غربی و حواشی خلیج فارس تغییر یافته و می تواند در تابستان در عرض 24-12 ساعت و در زمستان در عرض 72-48 ساعت، توده عظیمی از گرد و غبار را به ایران منتقل کند (Draxler et al., 2001) .

البته در این گسترش، عوامل محیطی و انسانی نظیر تنک شدن و از بین رفتن پوشش گیاهی مرزهای غربی و جنوب غربی ایران به دلیل وقوع جنگ و خشکسالی های چند سال اخیر و عدم برنامه ریزی ها و پیشگیری های مناسب جهت جلوگیری از بیابان زائی در این مناطق، نقش مهمی را ایفا نموده است .

نتایج:

پیامدهای حاصل از گرد و غبار

  • تاثیر گرد و غبار بر سلامت انسان

تحقیقات علمی انجام گرفته، بیانگر آن هستند که ذرات گرد و غبار از مخاطرات عمده بهداشت عمومی و سلامتی هستند. برخی از این اثرات مستقیم بوده و برخی به شکل های غیر مستقیم هستند. از اثرات مستقیم آنها می توان به افزایش مرگ و میر، افزایش بیماری های تنفسی، قلبی عروقی، سرطان ریه اشاره کرد. افزایش در پذیرش بیماران در بیمارستان ها به هنگام وقوع طوفان های گرد و غبار در مطالعات متعددی گزارش شده اند.

ذراتی که توسط هوا منتقل می شوند اندازه ی بین ۱۰۰/۰ تا ۵۰۰ میکرومتر دارند. بخش عمده آنها در دامنه ۱/۰ تا ۱ میکرومتر قرار دارند. تقریباً ۴۰ % ذراتی که دارای اندازه ای بین ۱تا ۲ میکرون هستند در برونش ها و کیسه های هوایی باقی می مانند. ذرات با قطر ۲۵/۰ تا ۱ میکرون، کمتر در دستگاه تنفس باقی می مانند. ذرات کمتر از ۲۵/۰ میکرون به دلیل حرکت براونی، بیشتر در دستگاه تنفسی باقی می مانند.

غلظت بالای ذرات در طوفان های گرد و غباری باعث سینوزیت، برونشیت، آسم، آلرژی و صدمه به عملکرد دفاعی ماکروفاژها که منجر به افزایش عفونت های بیمارستانی می گردد. همچنین تنفس غلظت بالای کلسیت (کربنات کلسیم) موجود در ذرات گرد و غبار منجر به عطسه و سرفه می گردد.

تماس طولانی مدت با کلسیت و ورود آن به بدن از طریق بلعیدن باعث آلکلوزیس می گردد. یکی دیگر از اجزاء ذرات گرد و غبار کوارتز (دی اکسید سیلیس) است که تنفس این ترکیب در ذرات گرد و غبار به مدت طولانی باعث بیماری سیلیکوزیس می گردد، همچنین تنفس آن باعث صدمه به کلیه و کبد نیز می گردد. (زلقی و گودرزی ; 1390)

از جمله ترکیبات دیگر موجود در ذرات گرد و غبار کلسیم، آهن، آلومنیم و منیزیم می باشند. در صورت استفاده بیش از ۵/۲ گرم کلسیم منجر به سنگ کلیه و تصلب مجاری کلیه و رگ های خونی می گردد. آهن ممکن است منجر به ورم ملتحمه و آماس شبکیه چشم گردد .

همچنین تنفس طولانی مدت آهن باعث سیدروزیس می گردد، و تنفس طولانی مدت ذرات گرد و غبار حاوی منیزیم منجر به افسردگی و گیجی و ضعیف شدن بدن می شود. تنفس کوتاه مدت ذرات حاوی آلومینیم منجر به سرفه و تحریک ششها شده و تنفس طولانی مدت آن باعث صدمه به شش ها می گردد (سرلک و سهراب پور; 1390).

  • محیط زیست و کشاورزی:

گرد و غبار می تواند منجر به تغییرات اقلیم در مقیاس جهانی و محلی، تغییر در چرخه بیولوژیکی، زمین شناسی، شیمیائی، و یا محیط زیست انسان گردد. آئروسلهای معدنی حاصل از گرد و غبار می تواند بر تشکیل ابر، خصوصیات ابر و میزان نزولات جوی اثر بگذارد. این اثر حتی مرجانهای اقیانوسها و دریاها را نیز از دستبرد خویش در امان قرار نداده است.

غبار اتمسفری مانع از نفوذ نور خورشید شده و می تواند منجر به کاهش تولیدات کشاورزی به میزان 30-5 درصد گردد. ریزگردها می توانند کیفیت محصولات تولیدی را به میزان زیادی کاهش دهند بطوریکه حتی کاهش کیفیت خرما به نحوی که دیگر قابل فروش برای مصرف انسانی نبوده است را در پی داشته است(شاهسونی و همکاران ; 1391).

  • معضل زیست محیطی دریا بر اثر گرد و غبار: کِشَند قرمز

کشند قرمز پدیده ای است که در اثر تجمع بیش از حد جلبکهای دریایی  تک سلولی به وجود می آید، این پدیده بیشتر در آبهای مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری بروزمی کند و در شرایط به خصوصی، گونه های فیتو پلانکتونی از لحاظ تعداد چنان شکوفا می شوند که در اثر تراکم بیش از رنگ آب تغییر میکند و با توجه به نوع رنگدانه موجود در پلانکتون دریا ممکن است صورتی، بنفش، نارنجی، آبی، سبز، قهوه ای و قرمز( معمول ترین رنگ ) شود.

گرد و غبار با داشتن موادی چون نیترات، سیلسیم و به ویژه فسفات و آهن مواد مغذی دریا را افزایش داده و جمعیت این موجودات دریایی به شدت افزایش پیدا می کند. (ترابی و همکاران1389 )

  • ترسیب کربن (Carbon Sequestration) و گرمایش جهانی:

گرمایش جهانی مشکلی است که توجه همه کشورها را به خود معطوف داشته است. از عوامل اصلی ایجاد این پدیده، افزایش آلاینده هائی همچون دی اکسید کربن و متان می باشد. یکی از فرآیندهای مؤثر در کاهش این گازهای آلاینده “سکوستریشن کربن” می باشد. مهمترین منبع اکوسیستم که دارای استعداد بالقوه در کاهش این آلاینده ها و به عبارتی ترسیب کربن دارد خاک می باشد.

فرسایش بادی و به دنبال آن ایجاد ریزگردها به عنوان عامل تحریک کننده زوال کربن، هم از دیدگاه بهره وری کشتزارها و مراتع و هم در ارائه محاسبه دقیق کربن در مقیاس پروژه ای و هم در سطح ملی و جهانی نیازمند توجه و دقت است. بر طبق نتایج به دست آمده در منطقه دژگاه استان فارس، فرسایش بادی بطور معنی داری بر میزان کربن آلی خاک تاثیر معنی دار داشته است. این تحقیق و نظایر آن نشان می دهد که ریزگردها پدیده تشدید کننده گرمایش جهانی و عواقب ناشی از آن می باشد(فقیهی نیا و همکاران ; 1390)

  • پی آمدهای اقتصادی و اجتماعی :
  • هدر رفت خاک، مواد غذایی، کربن آلی و درنتیجه حاصلخیزی که تولیدات کشاورزی را در محل تولید گرد و غبار کاهش می دهد.
  • — کمینه هدر رفت سالانه کربن و نیتروژن خاک بوسیله توفان گرد و غبار در شمال چین به ترتیب 53 تا تن در هکتار و 5 تن در هکتار برآورد شده است.
  • — ذرات گرد و غبار روزنه های تنفسی گیاهان را می بندد و مانع فتوسنتز می شود و درنتیجه تولید گیاهی کاهش می یابد.
  • — کاهش دید و ایجاد خسارت در سامانه ترابری زمینی و هوایی
  • کاهش درآمد کشاورزان
  • کاهش علوفه دام، تنوع زیستی، دسترسی به آب آشامیدنی
  • گسترش گرسنگی و فقر—
  • مهاجرت

پیشنهادات:

مقابله با  گرد و غبار

تثبیت به وسیله مالچ

انواع مالچ :

نفتی :

1- تثبیت شن

2- امولسیونهای آسفالتی

مهمترین کاربرد امولسیون های آسفالتی: افزایش رطوبت خاک ، افزایش درجه حرارت خاک ،افزایش خلل و فرج درشت خاک ، جلوگیری از خروج آب ثقلی پس از آبیاری ، جلوگیری از تبخیر آب از سطح خاک ، جلوگیری از تبخیر آب از سطح مخازتو سد ها

غیر نفتی :

1- مالچ های آلی مثل کاه و کلش – برگهای گیاهان – خاک اره – کود حیوانی

2- مالچ مصنوعی مثل پشم شیشه – کاغذ – صفحات فلزی – لایه نازک پلاستیک – پلی اتیلن – سلوفان (رفاهی)

کاربرد گیاهان در معماری فضای سبز جهت کنترل فرسایش و تثبیت خاک

چهار بخش از گیاهان مانع فرسایش خاک توسط باد می شوند که عبارتند از : برگهای متراکم که مانع وزش  باد می شوند، شاخه های متراک که شدت باد را کنترل کرده و از شدت آن می کاهند، چند تنه بودن درختچه ها و پوسته های زبر که شدت باد در موقع وزش از لابه لای آنها کاهش می یابد، ریشه های افشان در نزدیکی سطح زمین که سطح خاک را سخت به هم می چسباند.( صدره )

راهکارهای  مقابله با پديده گرد و غبار و كاهش خسارات:

  • روشها و سيستم هاي پيش بيني، هشدار و پايش پديده غبار در داخل و خارج از مرزها حفاظت خاك
  • تثبيت شن هاي روان
  • بيابان زدايي
  • تقويت پوشش گياهي و ايجاد كمربند سبز
  • هماهنگ سازي و سازگاري طرحهاي عمراني و توسعه منابع آب با شرايط زيست محيطي و اكوسيستم مناطق
  • حفاظت و احياي منابع آبي مؤ ثر در كنترل و كاهش گرد و غبار بويژه تالابها و درياچه هاي واقع درمناطق تحت نفوذ گرد و غبار
  • پاشیدن مالچ نفتی
  • کاشت ردیفی گیاهان و بوته ها
  • جلوگیری از کندن بوته ها
  • نقش بندی مرتعی و نقش بندی زراعی
  • جلوگیری از چرای دام ها در مناطق مستعد بیابان زایی
  • استفاده مالچ سنتزی سازگار باطبیعت از طرق جدید مقابله باگرد و غبار است که برای مبارزه با پدیده گردوغبار و حرکت شن های روان، ترکیبی سازگار با قابلیت ژل شوندگی تکرار پذیر از منابع سلولزی محلی طراحی و تولید شد که به عنوان یک جایگزین طبیعی و ارزان قیمت تر نسبت به مالچ های نفتی می تواند به شیوه ای بسیار آسان و سریع در فرآیندهای تثبیت بکار گرفته شود.( قهفرخی و همکاران)
  • یکی از مؤثرترین راه های جلوگیری از آلودگی و بهبود هوا آگاه ساختن مردم به چگونگی ایجاد آلودگی به خصوص راه های جلوگیری از آن است.
  • می توان از گونه های گیاهی در کنترل فرسایش بادی و جلوگیری گرد و غبار استفاده کرد. سیاه تاغ ( با ریشه های عمیق در عمق خاک نفوذ میکند و دارای مقاومت زیادی به خشکی و کم آبی است)- گز( مقاوت در برابر تغییرات دما )- اشنان ( تحمل خاکهای شور و قلیایی را دارد )- اسفناج وحشی ( مقاوم در مقابل خشکی و کم ابی ) – نسی ( گیاه بوته ای پایه اغلب در تمام خاکها گستر دارد )- قیچ ( رشد خوبی در خاکهای شور و قلیایی دارد )- قره داغ ( مقاوم به خشکی ) -ریش بز ( فتوسنتز با ساقه )- اسکنبیل ( جاذب رطوبت خوبی است ) (صفایی).

منابع:

ابرقویی حسین بری – طباطبایی سید علی – توکلی محمد – نجار هدشی ناصر – دشتی خویدکی علی (1390)”منشأ طوفانهای یزد و خسارتهای ناشی از آن “.

افضلی، سید فخرالدین. روحی پور، سعید. عظیم زاده، حمیدرضا. (1388)” هشداری فراتر از بحران” روزنامه کیهان.

ترابی میرزایی فرزاد –حیدری مهدیه – تجملیان مهدیه ،1389، “طوفانهای گرد و غبار به عنوان یکی از عوامل ظهور کشند قرمز در محیط زیست دریا ” دومین همایش ملی فرسایش بادی.

حبیبیان، احمد.جورابیان، محمود. (1390)”پدیده گرد و غبار و اثرات آن بر صنعت آب و برق خوزستان” اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 1151–1160). اهواز.

حکیمی بافقی، سمیه السادات. افضلی، سید فخرالدین. (1390)” اثر مالچ تهیه شده از ضایعات سنگبری بر میزان فرسایش بادی”اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 975–982). اهواز.

درویشی بلورانی، علی.نبوی، امید.عزیزی، رسول.دهقانی، مریم. (1390)”تعیین کانونهای گرد و غبار های غرب میانی ایران با استفاده از تکنیک سنجش از دور، رهگیری باد و بررسی ویژگیهای محیطی منطقه” اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 7–18). اهواز.

دکتر پرویز کردوانی “حفاظت خاک ” چاپ ششم، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1376، 264ص. وزیری

دکتر حسینقلی رفاهی ” فرسایش بادی و کنترل آن “انتشارات دانشگاه تهران، 1383.

زلقی، الهه.گودرزی، غلامرضا. (1390). آنالیز ذرات گرد و غبار و اثرات بهداشتی آن بر ساکنین در استان خوزستان. اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 1061–1080). اهواز.

سرابیان لیلا – نیکپور علی “چالش ها و برآورد خسارت ناشی از پدیده گرد و غبار در بخش کشاورزی”1391.

سرلک، منصوره.سهراب پور، مصطفی. (1390)” مدلسازی انتشار ذرات معلق در شعر صنعتی اراک از طریق AERMOD و مقایسه نتایج با اندازه گیریهای INAA و AAS در شرایط عادی و زمان ورود ریزگرد” اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 1161–1167). اهواز.

سید ابوالقاسم سید صدره “معماری فضای سبز( محوطه سازی ) “انتشارات سیمای دانش، چاپ دوم 1389، قطع وزیری، 604 صفحه.

شاهسونی، عباس.یاراحمدی، مریم.مصداقی نیا، علیرضا. یونسیان، مسعود.جعفرزاده حقیقی فرد، نعمت الله.صولت، محمدحسین.سلیمانی، زهرا.ندافی، کاظم. (1391)”اثرات طوفانهای گرد و غباری بر سلامت و محیط زیست” اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 1123-  1138) اهواز.

صفایی قهنویه احمدرضا – باباخانی سجاد – کریم زاده حمیدرضا ” معرفی گونه های گیاهی مؤثر در کنترل   فرسایش بادی”1389: کنترل فرسایش بادی.

فقیهی نیا، مائده. افضلی، سید فخرالدین. مسعودی، مسعود. فلاح شمسی، سیدرشید “(1390). اثر فرسایش بادی بر هدر رفت کربن آلی خاک(مطالعه موردی:حوضه دژگاه، شهرستان فراشبند، استان فارس)” اولین کنگره بین المللی پدیده گرد و غبار و مقابله با آثار زیانبار آن (pp. 1041–1049). اهواز.

گلن شواب – ک.فریورت “مهندسی خاک و آب ” ترجمه غلام حسین حق نیا – امین علیزاده، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد, ۱۰۶

Draxler, R.R, Gillette, D.A., Kirkpatrick, J.S., Heller, J., (2001). Estimating PM10 Air Concentrations from Dust Storms in Iraq, Kuwait, and Saudi Arabia, Atmospheric Environment, Vol. 35: 4315-433

Henley, P., (1990). Unpublished soil sample report, Remote Sensing Division, Research Institute, U.S. Army Engineer Topographic Laboratories, Ft Belvoir, VA, 21 Nov 90.

http://www.arl.noaa.gov/ss/transpo/dust/NOAA SAND STORM DOCUMENTS: Modeling Large Scale Dust storms

http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/renewable.energy.annual/backgrnd/chap9b.htm.

http://www.pezeshk.us

Kumar, H.D., (1992). Modern Concepts of Ecology. Vikas publishing House PVT LTD.

Marcal, G., (1980). Meteorology of the Persian Gulf and of Several Airports on the Arabian Coast, FTD-ID (RS)T-01

13-85, Foreign Technology Division, Apr 1980.

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % %
Call Now Button