ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻬـﯿﻨﻪ ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﺤلی ﻣﻨﻄﻘﻪ سه ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃـلاﻋﺎت ﺟﻐـﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ

0

ﭘﺎرك

ﻫﺎدي اﺳﮑﻨﺪري ﻋﯿﻦ اﻟﺪﯾﻦ، دﮐﺘﺮ اﺣﻤﺪ زﻧﮕﺎﻧﻪ

اﻣﺮوزه ﻣﻔﻬﻮم ﺷﻬﺮ ﺑﺪون وﺟﻮد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﻮر ﻧﯿﺴﺖ. ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮي و ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻣﻌﻀﻼت زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ، ﻣﻮﺟﻮدﯾﺖ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﮔﺴﺘﺮش آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رﯾﻪ ﻫﺎي ﺗﻨﻔﺴﯽ ﺷﻬﺮﻫﺎ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﻫﻤﯿﺖ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي ﺗﺎ آن ﺣﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﮕﯽ ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده و ﻧﺒﻮد آن ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﻋﺪم وﺟﻮد ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻨﺪرﺳﺘﯽ در ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻼﺷﯽ از ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ در ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻬﺮي ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ اﺳﺖ. اﻧﺘﺨﺎب ﻣﮑﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﭘﺎرك ﻫﺎ و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﮐﻪ از ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﯾﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺷﻬﺮي ﺑﺮ ﺗﺪاوم ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺮدم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﯾﮏ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ اﺳﺖ. ﮐﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎي ﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻨﯿﻦ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻫﺎﯾﯽ ﻧﺎﮔﺰﯾﺮ اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰار ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي، از ﻗﺒﯿﻞ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ (GIS) و روش ﻫﺎي آﻧﺎﻟﯿﺰ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره ﻫﻤﭽﻮن اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ(AHP)، اﺳﺖ. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﺣﺪاث و اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﻨﺪي ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﮐﻪ از ﻧﻮع ﻫﺪف ﮐﺎرﺑﺮدي و روش اﻧﺠﺎم آن ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ – ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ )ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 اردﺑﯿﻞ( ﺑﺮاﺳﺎس 8 ﻣﻌﯿﺎر اﺻﻠﯽ )درﻣﺎﻧﯽ، اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت وﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي، اداري، رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺠﺎري( و اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار(GIS)  و ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ (AHP) اﺳﺖ. درﻧﻬﺎﯾﺖ ﭘﺎرك درون ﺷﻬﺮي رﺿﻮان ﺑﺎ )23,4 (ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ و ﭘﺎرك ﯾﺎس1ﺑﺎ )3,9( ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ درﺻﺪ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎي ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ داﺷﺘﻨﺪ. و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺑﺎ (38,5) ﺑﺎﻻﺗﺮﯾﻦ و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺑﺎ (2,6) ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ اوﻟﻮﯾﺖ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎي دﯾﮕﺮ داﺷﺘﻨﺪ. و در ﻫﻤﯿﻦ راﺳﺘﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ در ﻣﺤﯿﻂ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي را ﻧﺸﺎن می دﻫﺪ.

ﻣﻘﺪﻣﻪ

ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺤﻮﻻت ﺟﻬﺎﻧﯽ در ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ، ﺣﺎﮐﯽ ازاﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ و ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ زﯾﺎدي رو ﺑﻪ رو ﺑﻮده و ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ در ﺣﺮﮐﺖ اﺳﺖ. اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺷﺪن ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت آن در اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي رﺷﺪ ﺷﺘﺎﺑﺎن ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ، ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽ در ﺗﻮزﯾﻊ ﺧﺪﻣﺎت و ﺗﻤﺮﮐﺰ ﻣﺮاﮐﺰ ﺧﺪﻣﺎت رﺳﺎﻧﯽ در ﯾﮏ ﻣﮑﺎن ﺧﺎص ﺷﻬﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺿﻤﻦ اﯾﺠﺎد ﻣﻨﺎﻃﻖ دو ﻗﻄﺒﯽ در ﺷﻬﺮﻫﺎ، ﻫﺠﻮم ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه را ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ از ﯾﮏ ﺳﻮء ﻓﺸﺎر زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ، ﺗﺮاﻓﯿﮑﯽ و آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎﯾﯽ اﻋﻢ از ﺻﻮﺗﯽ، ﻫﻮا و… ﺳﺒﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ و ازﺳﻮي دﯾﮕﺮ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺟﺬب ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي ﻣﮑﻤﻞ، ﻣﻮازي و ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻗﻄﺒﯽ ﺷﺪن ﻓﻀﺎﯾﯽ در ﺷﻬﺮ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮔﺴﺘﺮش ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻋﻮارض ﺑﯽ ﺣﺪ و ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﺷﻬﺮي ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮐﻪ ﺗﺸﺪﯾﺪ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎي ﻣﺤﯿﻄﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ اﯾﻦ ﻋﻮارض ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ اﯾﺪ.اﯾﻦ اﻣﺮ ﺧﻮد زﻣﯿﻨﻪ ﺳﺎز از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰ درون ﺷﻬﺮي و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮي اراﺿﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ (اﺣﺪ ﻧﮋاد روﺷﻨﯽ و ﻫﻤﮑﺎران،170:1393). ﮐﺸﻮر اﯾﺮان ﺑﺎ وﺟﻮد ﻋﺪم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري ﺻﺤﯿﺢ از اراﺿﯽ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﯽ از ﻧﻈﺮ ﺳﻄﺢ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻗﺮار دارد. ﺑﺮاﺳﺎس  ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي وزارت ﻣﺴﮑﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزي، ﺳﺮاﻧﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮﻫﺎي ﮐﺸﻮر ﺑﯿﻦ 15ﺗﺎ  12ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ دروﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺴﯿﺎري از ﺷﻬﺮﻫﺎ، اﯾﻦ ﺳﺮاﻧﻪ ﮐﻤﺘﺮ از 30% اﯾﻦ ارﻗﺎم اﺳﺖ (ﻣﻠﮑﯽ و ﻫﻤﮑﺎران:1393،77). ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي ﺑﺨﺸﯽ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻋﻤﻮﻣﯽ اﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ دارا ﺑﻮدن ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ، ﺟﻨﺒﻪ ﺧﺪﻣﺎت دﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮ را ﻧﯿﺰ دارﻧﺪ. ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي داراي ﻧﻘﺶ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، اﻗﺘﺼﺎدي و اﮐﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺎ ﻣﺰاﯾﺎﯾﯽ ﭼﻮن درﻣﺎن ﺑﯿﻤﺎری هاي روﺣﯽ، ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮاي ﭘﺮورش ﮐﻮدﮐﺎن، ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺣﻔﻆ آﺳﺎﯾﺶ و ﻧﻈﺎﯾﺮ این ها، ﮐﻪ در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﺷﺎﺧﺼﯽ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻓﻀﺎي زﻧﺪﮔﯽ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﺑﯽ ﺗﺮدﯾﺪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي را ﺑﺎﯾﺪ در زﻣﺮه اﺳﺎﺳﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﭘﺎﯾﺪاري ﺣﯿﺎت ﻃﺒﯿﻌﯽ و اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ اﻣﺮوز ﺑﻪ ﺷﻤﺎر آورد. ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺻﺤﯿﺤﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺷﻮﻧﺪ، درﺳﺎﻟﻢ ﺳﺎزي ﺟﺴﻢ و روح اﻧﺴﺎن ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻄﻠﻮﺑﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ (ﻣﻮﺳﻮي و ﻫﻤﮑﺎران ،1391).

ﯾﮑﯽ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻄﺮح در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ، ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﮑﺎن ﺑﻬﯿﻨﻪ ﭘﺎرك و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﺳﺘﻘﺮار ﭘﺎرك ﻫﺎي ﺷﻬﺮي از ﯾﮏ ﺳﻮ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮي ﮐﻪ ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﻬﺮي و ﻧﯿﻞ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار دارﻧﺪ و از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺑﺎر ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺪون ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﺳﻮد ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺷﻬﺮداري ﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻣﯽ ﻧﻬﻨﺪ، ارزش ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺴﺘﺮده را دارﻧﺪ (Manlum;2003،31). باید در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﮐﻪ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي و ﻃﺮح رﯾﺰي ﻣﺤﻞ ﺑﺮوز و ﻧﻤﻮد ﻓﻀﺎﯾﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﯾﺎ ﺑﺎ رﻫﺎ ﺷﺪﮔﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﻧﺎدرﺳﺖ و ﺳﺎده اﻧﮕﺎراﻧﻪ، ﺑﻪ ﻣﮑﺎن ﺑﺮوز ﺟﺮاﯾﻢ ﺷﻬﺮي ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه و آﺛﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و رواﻧﯽ زﯾﺎﻧﺒﺎري ﺑﺮ ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ (ﺻﺎﻟﺤﯽ ﻓﺮد؛53،1389). در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﻋﻠﯿﺮﻏﻢ ﮐﻤﺒﻮد در زﻣﯿﻨﻪ ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ آن، ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﺎﻣﻮزون اﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮي ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﺴﯿﺎري ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﺮدن اﺻﻞ ﻋﺪاﻟﺖ و ﺑﺮاﺑﺮي در ﺑﺮﺧﻮرد ﯾﮑﺴﺎن ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي ﻣﻨﺎﺳﺐ، آﺳﺎﯾﺶ، ﺳﻼﻣﺖ و اﯾﻤﻨﯽ رواﻧﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﻫﺪف از  اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮي از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﺑﻪ اراﺋﻪ اﻟﮕﻮي ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎر ک هاي درون ﺷﻬﺮي درﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻪ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ ﺳﻮال ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ آﯾﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎي ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﮑﺎﻧﯽ و ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﮑﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﺣﺪاث ﭘﺎرك و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮد؟ رﺷﺪ ﺳﺮﯾﻊ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺗﻤﺮﮐﺰ آن در ﺷﻬﺮﻫﺎ در ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن ﺑﺮ دورﻧﻤﺎي زﻧﺪﮔﯽ اﮐﺜﺮﯾﺖ ﺑﺸﺮﯾﺖ اﺛﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻓﻘﺮ، ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ، ﻓﻘﺪان ﺧﺪﻣﺎت ﺷﻬﺮي، ﺗﻨﺰول زﯾﺮﺑﻨﺎي ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد و ﻓﻘﺪان دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﺳﺮﭘﻨﺎه ﻣﻨﺎﺳﺐ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺤﺮان ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻫﺴﺘﻨﺪ. آﻧﭽﻪ اﻣﺮوزه در ﺳﺮآﻏﺎز ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ ﺑﺮاي ﺷﻬﺮﻫﺎي ﻣﺎ ﺑﺤﺮان ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد و ﭼﻬﺮه ي ﺷﻬﺮﻫﺎ را زﺷﺖ و ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎن و ﺷﻬﺮوﻧﺪان را اﻓﺮاد ﺑﯽ روح، ﺧﺴﺘﻪ و آزرده ﮐﺮده اﺳﺖ. ﮔﺴﺴﺘﻦ و ﻧﺎﺑﻮدي ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﭘﯿﻮﻧﺪ اﻧﺴﺎن و ﻃﺒﯿﻌﺖ اﺳﺖ. ﮐﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ در ﺳﺎل هاي اﺧﯿﺮ در ﮐﺎر ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮي و ﻧﻈﺎم ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮاﯾﻦ اﺳﺎس، اﻧﺪﯾﺸﻪ ﮔﺮان ﯾﮑﯽ از اﺻﻠﯽ ﺗﺮﯾﻦ راه هاي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﻌﻀﻼت ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ را ﺗﻘﻮﯾﺖ راﺑﻄﻪ ي اﻧﺴﺎن ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻦ ﺑﺎ ﻃﺒﯿﻌﺖ داﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ (وارﺛﯽ و ﻫﻤﮑﺎران :53،1). ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﺎ وﺟﻮد ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ و آب و ﻫﻮاي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﺣﺪاث ﭘﺎرك و رﺷﺪ ﮔﯿﺎﻫﺎن ﮐﻪ درﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﺟﺬب ﮔﺮدﺷﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺷﻮد. از ﻓﻘﺮ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ رﻧﺞ ﻣﯽ ﺑﺮد و ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻬﺮداران و ﻣﺴﺌﻮﻻن ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ را ﻣﯽ ﻃﻠﺒﺪ. ﺗﺎ ﺑﺎ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻮﻧﺪ (ﯾﺎري و ﻫﻤﮑﺎران،6). از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸﮑﻼت ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺗﻮزﯾﻊ ﻏﯿﺮ ﻋﺎدﻻﻧﻪ و ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺎرك ﻫﺎ در اﯾﻦ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺤﻠﻪ ﻫﺎ ﺗﻌﺪاد ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﭘﺎرك وﺟﻮد دارد اﻣﺎ در ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ ﻫﯿﭻ ﭘﺎرﮐﯽ اﺣﺪاث ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ﻟﺬا در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﻠﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ ﭘﺎرﮐﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد اﻓﺮاد ﻣﺠﺒﻮر ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﻃﯽ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃﻮﻻﻧﯽ و ﺻﺮف ﺳﺎﻋﺘﯽ وﻗﺖ ﺑﻪ ﭘﺎرك ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻨﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﻘﺎط اردﺑﯿﻞ از ﻧﻈﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺎ ﺑﺮاي ﺗﺎﻣﯿﻦ زﻣﯿﻦ ﻻزم ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﻣﻨﺎﻃﻖ دروﻧﯽ ﺷﻬﺮ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﯿﻢ.

ﻟﺬا ﻋﻤﺪه ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﺟﻬﺖ اﺣﺪاث ﺑﻮﺳﺘﺎن ها ﺗﻬﯿﻪ زﻣﯿﻦ و ﺗﻤﻠﮏ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﭘﺎرک هاي ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرﮔﯽ در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ وﺟﻮد دارد وﻟﯽ در ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺤﻼت ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﻨﺎﺳﺐ وﺟﻮد ﻧﺪارد (ﻣﻨﺒﻊ؛ ﻫﻤﺎن). ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮاﻧﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺘﻪ در وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ (ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 اردﺑﯿﻞ) ﺑﺎ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﻣﻌﺎدل ﺑﺮ (120,000) ﻧﻔﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 7 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻧﻔﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺳﺮاﻧﻪ ﺑﺎ ﺳﺮاﻧﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﺷﻬﺮﻫﺎي اﯾﺮان ﮐﻪ12ﺗﺎ 15 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺳﻌﯽ ﺑﺮآن دارد ﺗﺎ ﺑﺮاﺳﺎس روش ﻫﺎي ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﮑﺎﻧﯽ در GIS و ﻣﺪل AHP  مکان ﻫﺎي ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺑﺮاي ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﺳﺖ ﯾﺎﺑﺪ. در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻫﺎي ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و ﻣﺪل ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ اﻗﺪام ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺮﯾﻦ زﻣﯿﻦ ﻫﺎ ﺑﺮاي اﺣﺪاث ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي ﺟﺪﯾﺪ در ﭘﻨﺞ ﮔﺮوه ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ اوﻟﻮﯾﺖ (ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺘﺎً ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ) ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ 

اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﺳﺘﻘﺮار ﯾﮏ ﮐﺎرﺑﺮي ﺟﺴﺘﺠﻮﯾﯽ اﺳﺖ ﺟﻬﺖ ﯾﺎﻓﺘﻦ ﻣﮑﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺧﺎص ﮐﺎرﺑﺮي ﻣﺮﺑﻮط ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﮔﺮدد. ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺳﺘﻘﺮارﯾﺎﻓﺘﻦ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻤﺎن ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي اﻧﺘﺨﺎب و ﯾﺎ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﯾﺎﻓﺘﻦ و اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺤﻞ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت واﻗﻌﯽ زﯾﺎدي دارد، ﺣﺠﻢ ﺑﺰرﮔﯽ از اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺰﺋﯽ ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﯾﺪ ﺟﻤﻊ آوري، ﺗﺮﮐﯿﺐ، ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﻮﻧﺪ. ﺗﺎ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺻﺤﯿﺤﯽ از ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در اﻧﺘﺨﺎب ﺗﺎﺛﯿﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ در ﻣﻘﯿﺎس ﺷﻬﺮي، ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎي ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ را از ﻟﺤﺎظ وﺟﻮد زﻣﯿﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﮐﺎﻓﯽ و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﮑﺎﻧﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﮐﺎرﺑﺮي ﺧﺎص، ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد (ﻣﻠﮑﯽ و ﻫﻤﮑﺎران،1395؛80).

ﯾﮑﯽ از ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮔﺎم ﻫﺎ، در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺑﺮاي آن آﮔﺎﻫﯽ از ﺗﻌﺮﯾﻒ و ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ آن ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰو ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي ﻧﯿﺰ ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﻣﺮور ﺗﻌﺎرﯾﻒ و ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻨﺪي ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺮاي آن اﺳﺖ ﭘﺎرک ها ﭘﺎﺳﺦ دﻧﯿﺎي ﻏﺮب در ﻗﺮن 19ﻣﯿﻼدي ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﻧﺎﺳﺎﻟﻢ و آﺷﻔﺘﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺷﺪن و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﺮﯾﻊ ﺷﻬﺮ ﻧﺸﯿﻨﯽ در ﻗﺮن 18 ﻣﯿﻼدي ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﭘﺎرک ها در ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﻗﺪم زدن، دﯾﺪن و دﯾﺪه ﺷﺪن و ﻣﺤﻞ ﭘﯿﮏ ﻧﯿﮏ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺻﺤﻨﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ و ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻨﻈﺮه و دور ﻧﻤﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻮده اﻧﺪ، اﻣﺎ اﻣﺮوزه ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي آﻓﺮﯾﻨﺶ اﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎ اﺣﺪاث ﻧﻤﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﭘﺎرک ها ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﺪ ﻋﻤﻠﮑﺮدي، داراي ﻋﻤﻠﮑﺮد اﮐﻮﻟﻮژﯾﮏ و ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻪ روي اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ﺣﺘﯽ ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮي ﮔﺸﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ.

-منظور از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي، ﻧﻮﻋﯽ از ﺳﻄﻮح ﮐﺎرﺑﺮدي زﻣﯿﻦ ﺷﻬﺮي ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﮐﻪ ﻫﻢ واﺟﺪ ﺑﺎزدﻫﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻫﻢ واﺟﺪ ﺑﺎزدﻫﯽ اﮐﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺑﺎﺷﺪ(ﺳﻌﯿﺪ ﻧﯿﺎ،31:1379).

-از دﯾﺪﮔﺎه ﺷﻬﺮﺳﺎزي، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ﺑﺨﺸﯽ از ﺳﯿﻤﺎي ﺷﻬﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ از اﻧﻮاع ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ زﻧﺪه ﺣﯿﺎﺗﯽ در ﮐﻨﺎر ﮐﺎﻟﺒﺪ ﺑﯽ ﺟﺎن ﺷﻬﺮ، ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژﯾﮏ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ(ﻣﺠﻨﻮﻧﯿﺎن:349،1374).

-ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺮﯾﻪ ي ﮔﺮﻫﺎرد رﯾﺸﺘﺮ: ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻓﻀﺎﻫﺎي آزاد و ﺳﺒﺰي ﮐﻪ، درون ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺑﺎ اﻫﺪاﻓﯽ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺷﺪه و ﻋﻬﺪه دار ﻋﻤﻠﮑﺮدﻫﺎي ﻣﻌﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻋﻨﻮان ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي اﻃﻼق ﻣﯽ ﺷﻮد. ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ، ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻬﻢ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻮدن ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ اﺳﺖ. ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺴﺎن ﺳﺎزﻧﺪه و ﻃﺮاح از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺨﺸﯽ از ﺗﻔﮑﺮ ﺧﻮد را در ﻣﺤﯿﻂ ﻣﺘﺠﻠﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻪ ﻣﻌﺮض ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻋﻤﻮم ﻣﯽ ﮔﺬارد (ﺑﻬﺮام ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ،1387).

– ﻟﯿﻨﮕﻮزاﻧﮓ(2001)، از زاوﯾﻪ دﯾﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﻣﻨﻈﺮو ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻬﺮي، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ را ﻫﻤﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ درون ﺷﻬﺮ و ﻣﻨﺎﻃﻖ اﻃﺮاف ﮐﻪ ﻣﺮدم را ﻗﺎدر ﺑﻪ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﻣﯽ ﺳﺎزد ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ( ﯾﻮﺳﻔﯽ).

ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﯾﮏ ﺗﮑﻨﯿﮏ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ال  ﺳﺎﻋﺘﯽ در ﺳﺎل 1980 اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ذﻫﻦ و ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﺸﺮي ﻣﻄﺎﺑﻖ و ﻫﻤﺮاه ﻣﯽ ﺷﻮد.AHP مجموعه ای از ﻗﻀﺎوت ﻫﺎ و ارزش ﮔﺬاري ﻫﺎ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺷﯿﻮه ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ. ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي را در اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﻨﺪي دﺧﺎﻟﺖ داده و اﻣﮑﺎن در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ را در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺳﺎزد. از وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﺳﺎزﮔﺎري و ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎري اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﻨﺪي اﺳﺖ. در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﯿﺰان ﺳﺎزﮔﺎري ﺗﺼﻤﯿﻢ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﯾﺎ ﻣﺮدود ﺑﻮدن آن ﻗﻀﺎوت ﮐﺮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ روش از ﻣﺒﻨﺎي ﻧﻈﺮي ﻗﻮي ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده و ﺑﺮاﺳﺎس اﺻﻮل ﺑﺪﯾﻬﯽ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎي Criterium وExpertchoice  قابل اﺟﺮا اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮردﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪي ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎي اﻓﺮاد، ﯾﮏ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ دﯾﺎﮔﺮام ارﺗﺒﺎط و دﯾﺎﮔﺮام درﺧﺘﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮات اﻓﺮاد اﻫﻤﯿﺖ ﻧﺴﺒﯽ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎ را در ﻫﺮ دﺳﺘﻪ اي ﮐﻪ در آن ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺗﺮﯾﺲ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ زوﺟﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﺎ ﺗﺮﮐﯿﺐ درﺟﺎت اﻫﻤﯿﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه درﺟﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﮐﻠﯽ ﻫﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻣﺰﯾﺖ دﯾﮕﺮ اﯾﻦ روش ﺳﺎﺧﺘﺎر دادن ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﺑﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ. ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ از ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﮔﺮدد ﻣﺴﺎﺋﻞ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﯽ ﺳﯿﺴﺘﻤﺎﺗﯿﮏ و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻈﺮات ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮﻧﺪﮔﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ. ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ درك آﺳﺎن، اراﺋﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺟﻬﺖ ﻫﻤﮑﺎري و ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﮔﺮوﻫﯽ در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺮ دو ﺑﻌﺪ ﻧﮕﺮش ﺳﯿﺴﺘﻤﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺰء ﺑﻪ ﺟﺰء ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ و دارا ﺑﻮدن ﻣﻘﯿﺎس اﻧﺪازه ﮔﯿﺮي ﻣﺨﺘﺺ اﯾﻦ روش از ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻫﺎي  AHP اﺳﺖ.

در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﮑﺎن ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره ﺗﺎﮐﻨﻮن ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﮐﻪ  از آن ﻣﯿﺎن ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ذﯾﻞ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد.

-ﮐﺮﯾﻢ زاده و ﺑﺮدﺑﺎر (1381) ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺮد ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﮑﺎﻧﯽ (GIS) در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﮐﺎرﺑﺮي ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﺤﻼت ﺷﻬﺮي ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮ ﻗﺪس و ﺳﺮاﻧﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ آن ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ. ﺳﭙﺲ ﺟﻬﺖ اراﺋﻪ ﻣﮑﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار GIS  معیارﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮده و ﭘﺲ از روی هم ﮔﺬاري ﻻﯾﻪ ﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ و اﻧﺠﺎم اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ را ﺟﻬﺖ ﺟﺒﺮان ﮐﻤﺒﻮد ﻫﺎي ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮدﻧﺪ.

– ﺣﺒﯿﺒﯽ و ﮐﻮﻫﺴﺎري (1386) ﻧﯿﺰ در ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺗﻬﯿﻪ ﻣﺪﻟﯽ ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺗﻠﻔﯿﻖ روش ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪﻣﻌﯿﺎره ﺑﺎ GIS  ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي در ﺷﻬﺮﺳﺎزي ﺿﻤﻦ اﺳﺘﻔﺎده و ﻣﻌﺮﻓﯽ روش ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻦ ﻣﻌﯿﺎره راه ﺣﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر اراﺋﻪ ﻧﻤﻮد.

– ﻣﺤﻤﺪي و ﭘﺮﻫﯿﺰﮔﺎر(1388) ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﻀﺎﯾﯽ-ﻣﮑﺎﻧﯽ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻻﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽGIS  براي ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 ﺷﻬﺮ زاﻫﺪان اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ. آن ها در اﯾﻦ  ﺗﺤﻘﯿﻖ وﺿﻊ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﻮﺟﻮد را ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺮده و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻃﺮح ﺗﻔﺼﯿﻠﯽ ﺷﻬﺮ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ اي را اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ. ﺗﺎ ﻣﯿﺰان ﮐﻤﺒﻮد ﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺮخ رﺷﺪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﯿﺰان ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﺎ ﺳﺎل1394ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻣﯿﺰان ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﻮردﻧﯿﺎز آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدات ﻻزم ﺑﺮاي ﺗﺎﻣﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﯿﺰان از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ اراﺋﻪ ﺷﺪ.

– ﺧﺎﻟﻖ ﺑﯿﮓ زاده (1388) ﭘﺎﯾﺎﻧﺎﻣﻪ دروره ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻧﺎم، اراﺋﻪ ﻣﺪل ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ پارک هاي ﺷﻬﺮي در ﻣﺤﯿﻂ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ را ﺑﺎ ﯾﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردي ﺑﺮاي ﺷﻬﺮ ﺑﺠﻨﻮرد اﻧﺠﺎم داد. وي در ﭘﺎﯾﺎﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻠﻔﯿﻖ آن ﺑﺎ ارزﯾﺎﺑﯽ ﭼﻨﺪ ﻣﻌﯿﺎره روﺷﯽ را ﺑﺮاي ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ اراﺋﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ دو ﺑﻌﺪ ﻣﮑﺎﻧﯽ و ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﻣﺴﺌﻠﻪ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داده اﺳﺖ.

– اﺣﻤﺪي زاده و ﺑﻨﺎي رﺿﻮي در ﺳﺎل 1388ﺑﺎ ﺗﻠﻔﯿﻖ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ( AHP,GIS) مدلی را ﺑﺮاي ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮ ﺑﯿﺮﺟﻨﺪ اراﺋﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ.

– اﻟﻬﻪ ﻃﻬﻤﺎﺳﺒﯽ و ﻫﻤﮑﺎران (4-365) ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮي در ﻣﻘﯿﺎس ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽGIS  و ﻣﺪل AHP در ﻣﺠﻠﻪ اروﭘﺎﯾﯽ زﯾﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت آﻣﺎري و ﻧﻘﺸﻪ در ﻣﻘﯿﺎس 1:1000ﺷﻬﺮي ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ (ﺻﻨﻌﺘﯽ- ﻧﻈﺎﻣﯽ) و ﻣﻌﯿﺎر ﺳﺎزﮔﺎر (زﻣﯿﻦ ﺑﺎﯾﺮ) ﻣﮑﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﻣﻨﻄﻘﻪ 4 ﺷﺎﻫﺮود را ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد دادﻧﺪ. اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﭘﺎرك ﺑﺮآن اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎي (درﻣﺎﻧﯽ، اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات، اداري، رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺠﺎري) ﺑﻪ اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﻨﺪي ﭘﺎرک هاي ﻣﻨﻄﻘﻪ    3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﭙﺮدازد و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻫﺎي ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﺑﻬﯿﻨﻪ و ﻣﻨﺎﺳﺐ  ﺑﺮاي اﺣﺪاث ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮﻧﺪ.

ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اردﺑﯿﻞ از ﻧﻈﺮ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﻄﻠﻖ در ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ 48درﺟﻪ و 17 دﻗﯿﻘﻪ ﻃﻮل ﺷﺮﻗﯽ و 38 درﺟﻪ و 15دﻗﯿﻘﻪ ﻋﺮض ﺷﻤﺎﻟﯽ ﻗﺮار دارد. و ﻣﺮﮐﺰ اﺳﺘﺎن اردﺑﯿﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ اﺳﺘﺎن ﻧﯿﺰ در ﻫﻤﺴﺎﯾﮕﯽ اﺳﺘﺎن ﻫﺎي آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺷﺮﻗﯽ ازﺳﻤﺖ ﻏﺮب، زﻧﺠﺎن از ﺟﻨﻮب و اﺳﺘﺎن ﮔﯿﻼن در ﺷﺮق آن ﻗﺮار دارد. ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ در اوﻟﯿﻦ ﺳﺮﺷﻤﺎري رﺳﻤﯽ اﯾﺮان ﮐﻪ در ﺳﺎل 1335 ﺧﻮرﺷﯿﺪي اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ، ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ 65 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺗﻌﺪاد در ﺳﺎل 1345 ﺑﻪ 83 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ، در ﺳﺎل 1355ﺑﻪ 148ﻫﺰار ﻧﻔﺮ، در ﺳﺎل 1365ﺧﻮرﺷﯿﺪي ﺑﻪ 282 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ، درﺳﺎل 1375ﺑﻪ 340 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ در ﺳﺎل 1385ﺑﻪ 412 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ و در ﺳﺎل  1390ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ 485ﻫﺰار ﻧﻔﺮ  اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ.

نتایج ﺣﺎﺻﻞ از رﺷﺪ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ در ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎل 1335ﺗﺎ1390رﺷﺪ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ 7/5 ﺑﺮاﺑﺮي را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دوره اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺳﺮﺷﻤﺎري 1335 رﺷﺪ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ 3/4 ﺑﺮاﺑﺮي داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﺿﺮورت ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي ﺿﺮوري را دو ﭼﻨﺪان ﮐﺮده اﺳﺖ(ﻣﺮادي زرﮔﺮ و ﻫﻤﮑﺎران؛1386).

ﺷﮑﻞ1: ﻧﻘﺸﻪ و ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ

ﻣﺎﺧﺬ:ﯾﺎري وﻫﻤﮑﺎران

ﺳﺮاﻧﻪ ﻫﺎي ﭘﺎرك در ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ

ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎي وزارت ﻣﺴﮑﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزي، ﺳﺮاﻧﻪ ﻣﺘﻌﺎرف و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي در ﺷﻬﺮﻫﺎي اﯾﺮان ﺑﯿﻦ12-7 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻘﯿﺎس اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺳﺒﺰ20- 25 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻧﻔﺮ رﻗﻢ ﮐﻤﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﻣﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺳﺮاﻧﻪ ﭘﺎرک هاي ﻣﺤﻠﻪ اي ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ 7/32 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﺑﻪ ازاي ﻫﺮ ﺷﻬﺮوﻧﺪ اردﺑﯿﻠﯽ اﺳﺖ(ﺟﺪول1). اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮاﻧﻪ ﭘﺎرک هاي ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻤﺘﺮ از اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎي ﺟﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ از ﻟﺤﺎظ اﻗﻠﯿﻤﯽ از ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ آب و ﻫﻮاي ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﮐﻤﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻧﺎرﺿﺎﯾﺘﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻬﺮداران و ﻣﺴﺌﻮﻻن ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ را ﻣﯽ ﻃﻠﺒﺪ. ﺗﺎ ﺑﺎ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﺳﻌﻪ و زﯾﺒﺎ ﺳﺎزي ﺷﻬﺮ ﺷﻮﻧﺪ. در ﺟﺪول2 ﻧﻤﻮﻧﻪ اي از ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﮐﻞ و ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ. و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ(ﺟﺪول3).

ﺟﺪول1:ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ

اﺳﺎﻣﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺳﺮاﻧﻪ ﻫﺎ
ﭘﺎرﮐﻬﺎي ﻋﻤﻮي 2,92
ﺑﻮﺳﺘﺎن و ﺗﻔﺮج 2,92
ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﻌﺎﺑﺮ 4,41
ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ(ﮐﻞ) 7,32

ﻣﺎﺧﺬ:ﺷﻬﺮداري اردﺑﯿﻞ

 

ﺟﺪول 2- ﻣﺴﺎﺣﺖ ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪ 3

اﺳﺎﻣﯽ پارک ها ﻣﺴﺎﺣﺖ ﮐﻞ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ
ﯾﺎس1 930 664
اﻟﻬﯿﻪ 1620 1514
ﺷﮑﻮﻓﻪ 1.374 1.374
ﻃﻮﺑﯽ 2.240 1.858
ﮔﻠﺴﺎر 3.806 2.645
ﻣﯿﻼد 3.251 1.661
ﺷﻬﺮﯾﺎر 5.043 3.114
رﺿﻮان 8.510 7.471
ﺷﻔﺎ 18.100 11.528
داﻧﺶ 11,170 8.615
ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺑﻠﻮار و رﻣﭗ(ﮐﻞ) 425,950
ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ رﻓﯿﻮژﻫﺎ 672,600

ﻣﺄﺧﺬ: ﺷﻬﺮداري اردﺑﯿﻞ

 

ﺟﺪول 3- ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﯽ

ﺗﻌﺪاد ﭘﺎر ﮐﻬﺎ ي ﻋﻤﻮﻣﯽ مساحت
8 تا 1000 متر
31 1000تا5000 متر
10 5000 تا 10000 متر
9 بیشتر از 10000 متر

ﻣﺄﺧﺬ: ﺷﻬﺮداري اردﺑﯿﻞ

 

روش ﺗﺤﻘﯿﻖ:

روش ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣﺎﺿﺮ از ﻧﻮع ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ و از ﻟﺤﺎظ ﻫﺪف ﮐﺎرﺑﺮدي ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺗﺌﻮرﯾﮏ آن ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺳﻨﺎدي، ﮐﺘﺎب ﺧﺎﻧﻪ اﯾﯽ و ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ و ارﮔﺎن ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺟﻬﺖ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ براﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ 8 ﻣﻌﯿﺎر(اداري، اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺗﺠﺎري، رودﺧﺎﻧﻪ، ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي و درﻣﺎﻧﯽ) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﯾﮏ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻨﺪ ﺻﻔﺘﻪ ﺑﻮده ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ در اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺮم اﻓﺰار اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ را ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد. ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﻮاﻋﺪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭼﻦ ﺻﻔﺘﻪ را ﻧﯿﺰ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﻈﻮر از ﻧﺮم اﻓﺰارExpert choice اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. AHP بر سه اﺻﻞ ﭘﺎﯾﻪ ﮔﺬاري ﺷﺪه اﺳﺖ: ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﺪل، ﻗﻀﺎوت ﻫﺎي ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ اي ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ  ﺗﻌﯿﯿﻦ ارﺟﻌﯿﺖ ﻫﺎ. در ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮔﺎم. ﯾﮏ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد.AHP در اﺑﺘﺪا ﻣﺴﺌﻠﻪ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي را ﺑﻪ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺟﺰاي ﺗﺼﻤﯿﻢ (ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ  ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي) ﻣﯽ ﺷﮑﻨﺪ. اﯾﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺣﺪاﻗﻞ داراي ﺳﻪ ﺳﻄﺢ اﺳﺖ: ﻫﺪف ﮐﻠﯽ ﻣﺴﺌﻠﻪ در ﺑﺎﻻ، ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ را ﺗﻌﺮﯾﻒ می کند. در ﺳﻄﺢ ﻣﯿﺎﻧﯽ و ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﺗﺼﻤﯿﻢ در ﭘﺎﯾﯿﻦ، ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ اﺳﺖ. ﭘﺲ از ﺗﺠﺰﯾﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ، روﻧﺪ ارﺟﻌﯿﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﻫﻤﯿﺖ ﻧﺴﺒﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ در ﻫﺮ ﺳﻄﺢ آﻏﺎز ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻗﻀﺎوت ﻫﺎي زوﺟﯽ از دوﻣﯿﻦ ﺳﻄﺢ ﺷﺮوع ﺷﺪه و در ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﻄﺢ ﮐﻪ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد. در ﻫﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت زوﺟﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮﺷﺎن و ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﺧﺎص در ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ(ﺣﺒﯿﺐ و ﻫﻤﮑﺎران :48).

در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺮم اﻓﺰار Expertchoice  مقایسه هاي زوﺟﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺟﻬﺖ آﻣﺎده ﺳﺎزي ﻻﯾﻪ ﻫﺎ ﺑﺮاي ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎي ﻓﻀﺎﯾﯽ در Gis و اﺑﺰار Spatial Analyst اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﭘﺲ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻻﯾﻪ ﻫﺎي وزن دار ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﺬﮐﻮر، ﻣﻨﺎﻃﻖ اوﻟﻮﯾﺖ دار ﺑﺮاي ﭘﺎرك ﻫﺎ ي درون ﺷﻬﺮي ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪﻧﺪ.

 یاﻓﺘﻪ ﻫﺎ

در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ اوﻟﯿﻦ ﮔﺎم ازآن ﺟﻤﻊ آوري داده ﻫﺎ و اﺳﺘﺨﺮاج اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم از ﻃﺮح ﺟﺎﻣﻊ و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺮاﺟﻌﺎت ﺣﻀﻮري ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻤﺎﻣﯽ اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﮑﺎن دار و ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﻮﻧﺪ. ﺟﻬﺖ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ، ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻻﯾﻪ ﻫﺎي ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه و ﻣﻮرد ﭘﺮدازش و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮاﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي و ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧﻮع ﻣﺪل ﮐﺎرﺑﺮدي AHp و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ- اﻗﺘﺼﺎد و ﮐﺎﻟﺒﺪي- ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ (ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 اردﺑﯿﻞ)، ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ(ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ)در ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪﻧﺪ. و در ﻣﺤﯿﻂ ﻧﺮم اﻓﺰار Expert choice اﻫﺪاف (اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﻨﺪي ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي ) ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي (اداري، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺗﺠﺎري، درﻣﺎﻧﯽ، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت وﺗﺠﻬﯿﺰات) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. و اﯾﻦ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ 10زﯾﺮ ﻣﻌﯿﺎر ﯾﺎ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ (ﯾﺎس، داﻧﺶ، ﺷﮑﻮﻓﻪ، ﮔﻠﺴﺎر، ﺷﻬﺮﯾﺎر، رﺿﻮان، ﺷﻔﺎ، ﻣﯿﻼد، اﻟﻬﯿﻪ و ﻃﻮﺑﯽ) ﺟﻬﺖ ﻣﮑﺎﻧﯿﺎﺑﯽ و ادﻏﺎم ﻧﻤﻮدن ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ، ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﻮﺛﺮ در ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺷﻮﻧﺪ. ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﻮاﻋﺪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﺑﻪ ﺻﻮرت زوﺟﯽ وزن دﻫﯽ ﻧﻤﻮد (ﺟﺪول4). ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﯿﺎﺳﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان آن ها را ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ادﻏﺎم ﮐﺮد. ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر از روش ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﺘﯿﺎز دﻫﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎس ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﭘﺎرك ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ(ﺟﺪول5).

ﺟﺪول 4: ﻣﻘﯿﺎس ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ دوﺗﺎﯾﯽ

اﻫﻤﯿﺖ ﻧﺴﺒﯽ ﯾﮏ ﻣﻌﯿﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎر دﯾﮕﺮ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ زوﺟﯽ درﺟﻪ ارﺟﺤﯿﺖ
اﻫﻤﯿﺖ ﺑﺮاﺑﺮدوﻣﻌﯿﺎر 1
ارﺟﺤﯿﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ 3
ارﺟﺤﯿﺖ ﻗﻮي 5
ارﺟﺤﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﻗﻮي 7
ارﺟﺤﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺪﯾﺪ 9
ارﺟﺤﯿﺖ ﻣﯿﺎﻧﯽ 8،6،4،2

ﻣﺎﺧﺬ:ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻖ

 ﺑﺎ ﺗﻠﻔﯿﻖ ﺿﺮاﯾﺐ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺰﺑﻮر، اﻣﺘﯿﺎز ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻫﺮﯾﮏ از ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪ ﺑﺮاي اﯾﻦ ﮐﺎر از اﺻﻞ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﺳﺎﻋﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮدار اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﻤﻪ ﻗﻀﺎوت ﻫﺎ در ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺳﻄﻮح ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪه  اﺳﺖ. امتیاز ﻧﻬﺎﯾﯽ در ﺟﺪول زﯾﺮ آورده ﻣﯽ ﺷﻮد.

ﺟﺪول5: اﻣﺘﯿﺎز دﻫﯽ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس اﻫﻤﯿﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ

ﺗﺠﺎري رودخانه اداری تاسیسات فضایی سبز مسکونی انتظامی ﺗﺠﺎري
5 3 3 5 7 2/1 3 ﺗﺠﺎري
4 2 a/1 2 3 2/1 انتظامی
7 5 5 4 3 مسکونی
a/1 a/1 a/1 a/1 فضایی سبز
a/1 3 a/1 تاسیسات
a/1 a/1 اداری
a/1 رودخانه
ﺗﺠﺎري

ﻣﺄﺧﺬ: ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻖ

ﻧﻤﻮدار 1- اﻣﺘﯿﺎز ﻧﻬﺎﯾﯽ وزن دﻫﯽ ﺳﻠﺴﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ

ﻣﺎﺧﺬ:ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻖ

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺪل ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ  ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي (ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، اداري، ﺗﺠﺎري، ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، درﻣﺎﻧﯽ، ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت وﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي، اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ و رودﺧﺎﻧﻪ) از ﺑﯿﻦ ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﺤﻠﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ  3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ (ﭘﺎرك رﺿﻮان ﺑﺎ 23,4؛ ﺷﻔﺎ20درﺻﺪ؛ ﺷﻬﺮﯾﺎر12,8؛ ﺷﮑﻮﻓﻪ11,6؛ ﮔﻠﺴﺎر8,2؛ ﻃﻮﺑﯽ 5,5؛ داﻧﺶ5,4؛ ﻣﯿﻼد4,7؛ اﻟﻬﯿﻪ 4,5 و ﯾﺎس ﺑﺎ 3,9 درﺻﺪ) ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﺎ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ اوﻟﻮﯾﺖ را ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي ﻣﺬﮐﻮر داﺷﺘﻪ اﻧﺪ. ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﻮﺛﺮ در ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎ ي ﺳﺒﺰ، ﺑﺎﯾﺪ ﻻﯾﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻫﺮﯾﮏ از ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ از روي ﻧﻘﺸﻪ ﭘﺎﯾﻪ ﺷﻬﺮي اﺳﺘﺨﺮاج و آﻣﺎده ﺷﻮﻧﺪ. در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎي  1:25000ﮐﺎرﺑﺮي اراﺿﯽ ﺷﻬﺮي ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﺮاي اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ.  در اﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻬﺖ ﻣﺪل ﺳﺎزي اﯾﺠﺎد ﭘﺎرك ﻫﺎ ي درون ﺷﻬﺮي ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻻﯾﻪ ﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻧﻘﺸﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ اي (ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي، ﻓﺎﺻﻠﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ، ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، ﻓﺎﺻﻠﻪ ازﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺠﺎري، ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ درﻣﺎﻧﯽ و ﻓﺎﺻﻠﻪ از اداري) ﺗﻬﯿﻪ ﮔﺮدد. ﺳﭙﺲ ﻫﺮﯾﮏ از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ 5 ﮐﻼس ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻫﺮﯾﮏ از ﮐﻼس ﻫﺎ ارزﺷﯽ ﺑﯿﻦ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﯾﻦ ﺗﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﯾﻦ ﺑﻪ آن ﻫﺎ داده ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﻣﺮاﮐﺰ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﭘﺎرك ﻫﺎي درون ﺷﻬﺮي و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﺮاﮐﺰي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮي ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﮐﻨﺎر آن ها ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪه ﮔﺎن از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰﻣﺸﮑﻠﯽ را اﯾﺠﺎد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮاﮐﺰ آﻣﻮزﺷﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، ورزﺷﯽ و…  ﻧﺤﻮه اﻣﺘﯿﺎزدﻫﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ اﻣﺘﯿﺎز را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﯿﺰان اﻣﺘﯿﺎز ﮐﺎﺳﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ اﻣﺘﯿﺎز را ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮاي ﻻﯾﻪ ﻫﺎي ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﻣﻮﺟﻮد و ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎي ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر، ﻋﮑﺲ اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺻﺎدق اﺳﺖ. ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﯿﺸﺘﺮ و ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻣﺘﯿﺎز ﮐﻤﺘﺮ ﺗﻌﻠﻖ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ (وراﺛﯽ و ﻫﻤﮑﺎران،1394(.

نزدیکی ﺑﻪ ﻣﺮاﮐﺰ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ

ﮐﺎرﺑﺮي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻤﺪه ﺗﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺎﯾﮕﺎه اﺳﮑﺎن ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮي ﺷﻬﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﺗﺴﻬﯿﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آن ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﯿﺰ ﭘﺎرك ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺮاي آﺳﺎﯾﺶ و ﮔﺬران اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ و ﺑﻪ دور از دﻏﺪﻏﻪ ﻫﺎ و آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺪرن اﻣﺮوزي در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺮي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ و در ﻣﺠﺎورت آن ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ ﻫﺮﭼﻪ ﭘﺎرك ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺮاﮐﺰ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑﯿﺸﺘﺮ و اﻣﺘﯿﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﯿﮕﯿﺮد.(ﻧﻘﺸﻪ1)

ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي ﻫﺮﭼﻪ ﭘﺎرک ها ﺑﻪ ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮي ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ(ﻧﻘﺸﻪ2).

ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ :

در ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺎرﺑﺮي ﻫﺎ، ﺳﺎزﮔﺎرﺗﺮﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮي در اﯾﻦ ﺣﺮﯾﻢ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ ﭘﺎرك ﻫﺎ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮي می گیرد.(ﻣﻮﺳﻮي و ﻫﻤﮑﺎران،1391)،(ﻧﻘﺸﻪ 3).

ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ:

ﭘﺎرک هاي ﺟﺪﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﻣﻮﺟﻮد ﻓﺎﺻﻠﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. و ﻫﺮﭼﻘﺪر ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ دورﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﯿﺸﺘﺮي می گیرد(ﻧﻘﺸﻪ4).

 ﻧﺰدﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻖ اداري و ﺗﺠﺎري:

ﻫﺮﭼﻪ ﭘﺎرک ها ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ اداري و ﺗﺠﺎري ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮي ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ(ﻧﻘﺸﻪ5،6).

ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻈﺎﻣﯽ و درﻣﺎﻧﯽ:

ﻫﺮﭼﻪ ﭘﺎرک ها از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻈﺎﻣﯽ و درﻣﺎﻧﯽ دورﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﺘﯿﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮي ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ(ﻧﻘﺸﻪ7،8).

ﻧﻘﺸﻪ1:ﻓﺎﺻﻠﻪ ازﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ          ﻧﻘﺸﻪ2:ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت            ﻧﻘﺸﻪ3:ﻓﺎﺻﻠﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ

ﻧﻘﺸﻪ4: ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ                 ﻧﻘﺸﻪ5:ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ اداري        ﻧﻘﺸﻪ6:ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺠﺎري                 

                    ﻧﻘﺸﻪ7:ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ درﻣﺎﻧﯽ                                                      ﻧﻘﺸﻪ8:ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻈﺎﻣﯽ

ترﮐﯿﺐ ﻻﯾﻪ ﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ

ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﮑﺎﻧﯿﺎﺑﯽ ﭘﺲ از ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ وزﻧﺪﻫﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻻﯾﻪ ﻫﺎي اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﯾﮏ روش ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﻠﻔﯿﻖ ﺷﻮﻧﺪ. اﯾﻦ ﻋﻤﻞ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﻞ ﻓﻀﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻻﯾﻪ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ را ﺗﺮﮐﯿﺐ و ﺳﭙﺲ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﯾﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﺪ، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮد.

در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺎ ﺿﺮب وزن ﻫﺎي ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در ﻻﯾﻪ ﻫﺎي ﻣﻮﺛﺮ در ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ و ادﻏﺎم ﻻﯾﻪ ﻫﺎي وزن دار درMap Algebra  مکان ﻫﺎي اوﻟﻮﯾﺖ دار ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﺤﻠﯽ در ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﮐﻪ در 5 ﻃﯿﻒ (ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺴﯿﺎرﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ(ﻧﻘﺸﻪ9).

ﻧﻘﺸﻪ9:ﺧﺮوﺟﯽ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎرك ﻫﺎي ﻣﺤﻠﯽ(ﻣﺎﺧﺬ:ﻧﮕﺎرﻧﺪه ﮔﺎن)

 بحث و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮي:

ﺿﺮورت و اﻫﻤﯿﺖ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺮدﯾﺪ اﺳﺖ. ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪ زﯾﺒﺎﯾﯽ و اﺛﺮات ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ، ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯽ در ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ و روﺣﯽ اﻓﺮاد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰان ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ اﺑﺘﺪا ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎرک ها و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ در ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪﻧﺪ. ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي، رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻨﺎﻃﻖ اداري، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺠﺎري، ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻈﺎﻣﯽ و درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮاي ﺗﻌﯿﯿﻦ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪلAHP و ﻧﻈﺮات ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻫﻤﯿﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدﯾﻢ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﺬﮐﻮر از ﺑﯿﻦ ده ﭘﺎرك ﻣﺤﻠﯽ در ﻣﻨﻄﻘﻪ  3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ (ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ رﺿﻮان ﺑﺎ23,4و ﯾﺎس ﺑﺎ 3,9) ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ و ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ اوﻟﻮﯾﺖ را داﺷﺘﻨﺪ. ﺳﭙﺲ ﺑﺎ روي ﻫﻢ ﮔﺬاري اﯾﻦ ﻻﯾﻪ ﻫﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻄﺢ ﻣﻨﻄﻘﻪ 3 ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﭘﺎرک ﻣﺤﻠﯽ و فضای ﺳﺒﺰ، ﺑﻪ ﺻﻮرت(ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ) اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪي زﻣﯿﻦ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از درﺟﻪ ﺑﺴﯿﺎرﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮده اﻧﺪ را ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﭘﺎرك ﻣﺤﻠﯽ و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮدﯾﻢ. اﯾﻦ ﻣﮑﺎن در ﻣﺤﻼت ﭘﺮ ﺗﺮاﮐﻢ ﮐﻪ ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﮐﻤﯽ دارﻧﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ و رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﻬﺮي ﻫﺴﺘﻨﺪ.

پیشنهادات

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻي ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ (ﻣﻨﻄﻘﻪ) ﺟﻬﺖ اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ وﻟﯽ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﺳﺮاﻧﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﺳﺮاﻧﻪ ﮐﺸﻮر ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ  ﮐﻤﺒﻮد ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ و ﭘﺎرك در اﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﭘﺮاﮐﻨﺶ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي در ﺳﻄﺢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﻣﺘﻌﺎدل اﺳﺖ.

ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺘﻌﺎدل ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﯾﺮاي اﯾﺠﺎد ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖ و ﻣﻄﺒﻮﻋﯿﺖ ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ ﺷﻬﺮوﻧﺪان.

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد روش ﻫﺎي ﺑﻪ روز و ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻮب در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي و ﺗﺠﺰﯾﻪ وﺗﺤﻠﯿﻞ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﮑﺎﻧﯽ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ(GIS) و روش ﻫﺎي ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽAHP و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻟﺰوم ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺷﻬﺮي از اﯾﻦ ﻓﻦ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد.

ﻣﻨﺎﺑﻊ:

1- 170ص12:ﻣﺠﻠﻪ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎو آﻣﺎﯾﺶ ﺷﻬﺮي ﺷﻤﺎره 1393اﺣﺪﻧﮋادروﺷﻨﯽ،ﻣﺤﺴﻦ- ﺻﺎﻟﺤﯽ ﻣﯿﺸﺎﻧﯽ ﺣﯿﺪر،وﺛﻮﻗﯽ رادﻟﯿﻼ،روﻣﯿﺎﻧﯽ اﺣﻤﺪ

2- ﺣﺒﯿﺐ ﻓﺮح،ﺑﺮزﮔﺮزﻫﺮا،ﭼﺸﻤﻪ ﻗﺼﺎﭘﺎﻧﯽ ﻣﺮﯾﻢ-رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪي ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ، ﻣﺮاﺗﺒﯽ.ﻣﺠﻠﻪ ﻧﻘﺶ ﺟﻬﺎن ،ﺳﺎل 4،ﺷﻤﺎره2،ص 49.

3-(ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮداري)ﮐﺘﺎب ﺳﺒﺰﺷﻬﺮداري(ﺗﻬﺮان ﻣﺮﮐﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺷﻬﺮي ،ﺟﻠﺪ دﻫﻢ1383ﺳﻌﯿﺪﻧﯿﺎ اﺣﻤﺪ،)

4-.ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺷﻬﺮي و ﻣﻨﻄﻘﻪ اي .ﺟﻠﺪ دوم اﻧﺘﺸﺎرات ﺷﻬﯿﺪي1387ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ ﺑﻬﺮام

5- ﺻﺎﻟﺤﯽ ﻓﺮد،م؛(1389)- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺑﺮ اﺑﻌﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰﺷﻬﺮي ﺑﺎﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﺮ دﯾﺪﮔﺎه ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻓﻀﺎي ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ- ﺳﺎل دﻫﻢ: ﺷﻤﺎره29: 93-51

6-ﻣﺒﺎﺣﺜﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﭘﺎرﮐﻬﺎ و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰو ﺗﻔﺮﺟﮕﺎه ﻫﺎ ،ﺗﻬﺮان اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﺎزﻣﺎن ﭘﺎرﮐﻬﺎ و ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي1374ﻣﺠﻨﻮﻧﯿﺎن ﻫﻨﺮﯾﮏ

7- ﻣﻮﺳﻮي ﻣﯿﺮ ﻧﺠﻒ،رﺷﯿﺪي اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺣﺼﺎري اﺻﻐﺮ،روﺷﻦ رودي ﺳﻤﯿﻪ -(1391).

8- ﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮ ﺷﻮﺷﺘﺮﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و1393ﻣﻠﮑﯽ ﺳﻌﯿﺪ،ﺷﺠﺎﺋﯿﺎن ﻋﻠﯽ،ﻧﻮذري ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ مدلAHP- فصلنامه مطالعات ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺷﻬﺮي ﺳﺎل6.ﺷﻤﺎره 20.

  1. وراﺛﯽ ﺣﻤﯿﺪ رﺿﺎ،ﺗﻘﻮاﯾﯽ ﻣﺴﻌﻮد،ﺷﺮﯾﻔﯽ ﻧﺴﺮﯾﻦ،(1394).ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﻀﺎﺋﯽ وﻣﮑﺎن ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي(ﺷﻬﺮ ﻧﺠﻒ اﺑﺎد):ﻣﺠﻠﻪ ﭘﮋوﻫﺶ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺷﻬﺮي -ﺳﺎل 6،ﺷﻤﺎره 21،ص 53

10.ﯾﺎري ﺣﺼﺎر،ارﺳﻄﻮ؛ﯾﺎرﻣﺤﻤﺪي ﮐﻠﺜﻮم،(1394)- ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻘﺶ ﭘﺎرك ﻫﺎي ﺷﻬﺮي در اﯾﺠﺎدﮐﺎرﮐﺮد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ(ﺷﻬﺮ اردﺑﯿﻞ):ﻫﻤﺎﯾﺶ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﺨﺎﻃﺮات ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﺑﺤﺮان ﻫﺎي زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ اﯾﺮان راﻫﮑﺎرﻫﺎ و ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ

11-ارزﯾﺎﺑﯽ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻓﻀﺎﯾﯽ – ﻣﮑﺎﻧﯽ ﻓﻀﺎي ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮي ﺑﺎ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﺻﻮل اﮐﻮﻟﻮژﯾﮏ)ﭘﺎرﮐﻬﺎي ﻣﺤﻠﻪ اي و ﻣﻨﻄﻘﻪ اي1390ﯾﻮﺳﻔﯽ اﻟﻬﺎم- ﺷﻬﺮ ﺑﯿﺮﺟﻨﺪ.ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ.

12-ﻣﺮادي زرﮔﺮرﺿﺎ،ﺣﺴﯿﻦ زاده ﻧﻌﻤﺖ،ﻟﻄﻔﯽ ﻃﻠﺐ ﺣﺴﻦ،ﺷﯿﺮازي ﻏﻼم ﺣﺴﯿﻦ،ﻧﺠﺎﺗﯽ ﻣﺠﺘﺒﯽ،- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺑﺮﺗﻮزﯾﻊ ﻣﮑﺎﻧﯽ ﮐﺎرﺑﺮي ﻓﻀﺎي  ﺳﺒﺰﺷﻬﺮي ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از( GIS)منطقه 2 اردﺑﯿﻞ:ﻫﻤﺎﯾﺶ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻌﻤﺎري و ﺷﻬﺮ ﭘﺎﯾﺪار:ص86

13-Manlun, Yang, 2003, Suitability Analysis of Urban Green Space System Based on GIS.ITC

مطلب مرتبط

چاپ مقاله شما

اشتراک:

درباره نویسنده

نظرات بسته اند

برچسب‌ها : % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % %
Call Now Button